Laozi Daodejing Zhu / Commentary on the Laozi
{"WorkMasterId":7639,"WpPageId":289316,"ParentWpPageId":193901,"Slug":"laozi-daodejing-zhu","Url":"https://chrisdeasy.com/theos/humanities/philosophy/philosophers/wang-bi/laozi-daodejing-zhu/","RelativeUrl":"theos/humanities/philosophy/philosophers/wang-bi/laozi-daodejing-zhu/","HasFullText":true,"RawHtmlLength":188107,"CleanHtmlLength":131178,"Kicker":"Philosophy Work","Title":"Laozi Daodejing Zhu / Commentary on the Laozi","Deck":"Wang Bi reads the Laozi through nonbeing as the enabling ground of beings, making sparse canonical language disclose Dao, wuwei, rulership, and metaphysical coherence.","BackLink":{"Text":"Back to Wang Bi","Url":"https://chrisdeasy.com/theos/humanities/philosophy/philosophers/wang-bi/"},"AuthorCard":{"Label":"Author","Title":"Wang Bi","Url":"https://chrisdeasy.com/theos/humanities/philosophy/philosophers/wang-bi/","MediaHref":"","ImageSrc":"https://chrisdeasy.com/wp-content/uploads/wang-bi-01-npm-sage-portrait.jpg","ImageAlt":"Wang Bi in the Sages and Worthies portrait album","FilterTerra":"China (East Asia)","ClickText":"Wang Bi","ClickHref":"https://chrisdeasy.com/theos/humanities/philosophy/philosophers/wang-bi/","Copies":["226 CE – 249 CE","Shanyang Commandery, Cao Wei; exact site/source wording varies","Cao Wei philosopher of xuanxue whose Laozi and Zhouyi commentaries made nonbeing, Dao, principle, words, images, and meaning central to early medieval Chinese metaphysics and canonical interpretation."]},"ContextCards":[{"Label":"Period","Key":"Period:1","Title":"Ancient History","DateText":"3000 BCE – 499 CE","Url":"https://chrisdeasy.com/theos/humanities/philosophy/eras-of-thought/philosophers-of-ancient-history/"},{"Label":"Era","Key":"Era:3","Title":"Classical Antiquity","DateText":"500 BCE – 499 CE","Url":"https://chrisdeasy.com/theos/humanities/philosophy/eras-of-thought/philosophers-of-ancient-history/philosophers-of-classical-antiquity/"},{"Label":"Composition","Title":"244 CE","Url":"","DateText":""}],"DateNote":"Displayed as 244 CE, a specific site-normalized lifetime composition/finalization estimate within Wang Bi\u0027s short Cao Wei career; it is not a publication date.","GeoCards":[{"Label":"Region","Key":"Region:2"},{"Label":"Terra Avita","Key":"TerraAvita:10"},{"Label":"Terra Avita Region","Key":"TerraAvitaRegion:41"},{"Label":"Modern Country","Key":"Country:CHN:10"}],"OriginalTitle":"老子道德經注","Language":"Classical Chinese","DisciplineCards":[{"Label":"Primary Discipline","Key":"Discipline:metaphysics"},{"Label":"Secondary Discipline","Key":"Discipline:philosophy-of-language"}],"Tradition":"Cao Wei xuanxue, Neo-Daoist metaphysics, nonbeing, Dao, li, wuwei, and classical commentary philosophy","FullText":{"Title":"Full Text","Copy":"Full text from Chinese Wikisource: 道德經 (王弼本) .","Url":"","Label":"","Kicker":"","Cards":[]},"CoreThesis":["Wang Bi reads the Laozi through nonbeing as the enabling ground of beings, making sparse canonical language disclose Dao, wuwei, rulership, and metaphysical coherence."],"Classification":{"AlternateTitles":"Laozi Daodejing Zhu; Commentary on the Laozi; Laozi Zhu; Lao Tzu commentary; 老子注; 老子道德经注","KeyConcepts":"Laozi; Daodejing; Dao; wu; you; nonbeing; wuwei; naturalness; sagehood; commentary; xuanxue","Methodology":"Source-backed Wang Bi work cluster; reference, catalog, source-surface, image-source, and scholarship rows are evidence only and no full text is imported.","Structure":"Work page with Chinese, romanized, and English title forms, explicit lifetime display year, date note, evidence note, source linkage, and no full-text badge."},"Arguments":["Wang Bi reads the Laozi through nonbeing as the enabling ground of beings, making sparse canonical language disclose Dao, wuwei, rulership, and metaphysical coherence."],"Influence":{"InfluencedBy":"Laozi, the Zhouyi, Confucius, the Analects, Han and Cao Wei classical commentary, He Yan, xuanxue debates, and early medieval Chinese court scholarship.","InfluenceOn":""},"Significance":["Accepted as a direct Wang Bi commentary work from reference, source-surface, catalog, and scholarship evidence. No full text is imported.","Wang Bi remains central to Chinese metaphysics, Daoist and Confucian hermeneutics, theories of nonbeing, political non-action, language and meaning, and comparative philosophy of interpretation."],"EvidenceNote":["Accepted as a direct Wang Bi commentary work from reference, source-surface, catalog, and scholarship evidence. No full text is imported."],"MainSections":[{"Kind":"RawSection","Title":"Full Versions","BodyHtml":"\u003cdiv class=\"dz-philo__full-version-grid\"\u003e\n \u003carticle class=\"dz-philo__full-version-card\"\u003e\n \u003cp class=\"dz-philo__full-version-provider\"\u003eChinese Text Project\u003c/p\u003e\n \u003ch3 class=\"dz-philo__full-version-title\"\u003eLaozi Daodejing Zhu\u003c/h3\u003e\n \u003cp class=\"dz-philo__full-version-meta\"\u003eHtmlText · LinkOnlyReady\u003c/p\u003e\n \u003ca class=\"dz-philo__full-version-link\" href=\"https://ctext.org/wiki.pl?if=en\u0026amp;res=115704\"\u003eOpen full version\u003c/a\u003e\n \u003c/article\u003e\n \u003c/div\u003e"},{"Kind":"TextSection","Title":"Core Thesis","Paragraphs":["Wang Bi reads the Laozi through nonbeing as the enabling ground of beings, making sparse canonical language disclose Dao, wuwei, rulership, and metaphysical coherence."]},{"Kind":"FieldSection","Title":"Classification","Fields":[{"Label":"Alternate Titles","Value":"Laozi Daodejing Zhu; Commentary on the Laozi; Laozi Zhu; Lao Tzu commentary; 老子注; 老子道德经注"},{"Label":"Key Concepts","Value":"Laozi; Daodejing; Dao; wu; you; nonbeing; wuwei; naturalness; sagehood; commentary; xuanxue"},{"Label":"Methodology","Value":"Source-backed Wang Bi work cluster; reference, catalog, source-surface, image-source, and scholarship rows are evidence only and no full text is imported."},{"Label":"Structure","Value":"Work page with Chinese, romanized, and English title forms, explicit lifetime display year, date note, evidence note, source linkage, and no full-text badge."}]},{"Kind":"TextSection","Title":"Arguments","Paragraphs":["Wang Bi reads the Laozi through nonbeing as the enabling ground of beings, making sparse canonical language disclose Dao, wuwei, rulership, and metaphysical coherence."]},{"Kind":"FieldSection","Title":"Influence","Fields":[{"Label":"Influenced By","Value":"Laozi, the Zhouyi, Confucius, the Analects, Han and Cao Wei classical commentary, He Yan, xuanxue debates, and early medieval Chinese court scholarship."},{"Label":"Influence On","Value":"Neo-Daoism, xuanxue, Laozi interpretation, Yijing commentary, Chinese metaphysics of nonbeing, Buddhist and Confucian hermeneutics, Song Neo-Confucian reception, and comparative Chinese philosophy."}]},{"Kind":"TextSection","Title":"Significance","Paragraphs":["Accepted as a direct Wang Bi commentary work from reference, source-surface, catalog, and scholarship evidence. No full text is imported.","Wang Bi remains central to Chinese metaphysics, Daoist and Confucian hermeneutics, theories of nonbeing, political non-action, language and meaning, and comparative philosophy of interpretation."]},{"Kind":"TextSection","Title":"Evidence Note","Paragraphs":["Accepted as a direct Wang Bi commentary work from reference, source-surface, catalog, and scholarship evidence. No full text is imported."]},{"Kind":"RawSection","Title":"Full Text","BodyHtml":"\u003cp class=\"dz-philo__section-copy dz-philo__full-text-source\"\u003eFull text from \u003ca href=\"https://zh.wikisource.org/wiki/%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_%28%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC%29\"\u003eChinese Wikisource: 道德經 (王弼本)\u003c/a\u003e.\u003c/p\u003e\n \u003carticle class=\"dz-philo__full-text-body\"\u003e\n\u003csmall\u003e更多资料:\u003ca href=\"https://zh.wikisource.org/wiki/%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93\" title=\"道德經\"\u003e道德經\u003c/a\u003e\u003c/small\u003e\n \n\u003ctable\u003e\n\n\u003ctbody\u003e\u003ctr\u003e\n\u003cth\u003e 《\u003ca href=\"https://zh.wikisource.org/wiki/%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93\" title=\"道德經\"\u003e道德經\u003c/a\u003e》註本\n\n\u003c/th\u003e\u003c/tr\u003e\n\u003ctr\u003e\n\u003ctd\u003e\u003ca\u003e《道德經》 王弼註\u003c/a\u003e\n\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\n\u003ctr\u003e\n\u003ctd\u003e\u003ca href=\"https://zh.wikisource.org/wiki/%E8%80%81%E5%AD%90%E6%B2%B3%E4%B8%8A%E5%85%AC%E7%AB%A0%E5%8F%A5\" title=\"老子河上公章句\"\u003e《河上公章句》\u003c/a\u003e\n\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\n\u003ctr\u003e\n\u003ctd\u003e\u003ca href=\"https://zh.wikisource.org/wiki/%E5%94%90%E7%8E%84%E5%AE%97%E5%BE%A1%E8%A8%BB%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%9C%9F%E7%B6%93\" title=\"唐玄宗御註道德真經\"\u003e《唐玄宗御註道德真經》李隆基\u003c/a\u003e\n\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\n\u003ctr\u003e\n\u003ctd\u003e\u003ca href=\"https://zh.wikisource.org/wiki/%E5%AE%8B%E5%BE%BD%E5%AE%97%E5%BE%A1%E8%A7%A3%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%9C%9F%E7%B6%93\" title=\"宋徽宗御解道德真經\"\u003e《宋徽宗御解道德真經》趙佶\u003c/a\u003e\n\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\n\u003ctr\u003e\n\u003ctd\u003e\u003ca href=\"https://zh.wikisource.org/wiki/%E5%A4%A7%E6%98%8E%E5%A4%AA%E7%A5%96%E9%AB%98%E7%9A%87%E5%B8%9D%E5%BE%A1%E8%A8%BB%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%9C%9F%E7%B6%93\" title=\"大明太祖高皇帝御註道德真經\"\u003e《大明太祖高皇帝御註道德真經》朱元璋\u003c/a\u003e\n\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\n\u003ctr\u003e\n\u003ctd\u003e\u003ca href=\"https://zh.wikisource.org/wiki/%E8%80%81%E5%AD%90%E6%83%B3%E7%88%BE%E6%B3%A8\" title=\"老子想爾注\"\u003e《老子想爾注》張道陵\u003c/a\u003e\n\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\n\u003ctr\u003e\n\u003ctd\u003e\u003ca href=\"https://zh.wikisource.org/wiki/%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%9C%9F%E7%B6%93%E5%8F%A3%E7%BE%A9\" title=\"道德真經口義\"\u003e《道德真經口義》林希逸\u003c/a\u003e\n\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\n\u003ctr\u003e\n\u003ctd\u003e\u003ca href=\"https://zh.wikisource.org/wiki/%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%9C%9F%E7%B6%93%E8%AB%96\" title=\"道德真經論\"\u003e《道德真經論》司馬光\u003c/a\u003e\n\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\n\u003ctr\u003e\n\u003ctd\u003e\u003ca href=\"https://zh.wikisource.org/wiki/%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%9C%9F%E7%B6%93%E5%82%B3_(%E9%99%B8%E5%B8%8C%E8%81%B2)\" title=\"道德真經傳 (陸希聲)\"\u003e《道德真經傳》唐 陸希聲\u003c/a\u003e\n\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\n\u003ctr\u003e\n\u003ctd\u003e\u003ca href=\"https://zh.wikisource.org/wiki/%E8%80%81%E5%AD%90%E6%8C%87%E6%AD%B8\" title=\"老子指歸\"\u003e《老子指歸》莊遵\u003c/a\u003e\n\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\n\u003ctr\u003e\n\u003ctd\u003e\u003ca href=\"https://zh.wikisource.org/wiki/%E8%80%81%E5%AD%90%E7%BF%BC\" title=\"老子翼\"\u003e《老子翼》 焦竑\u003c/a\u003e\n\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\n\u003ctr\u003e\n\u003ctd\u003e\u003ca href=\"https://zh.wikisource.org/wiki/%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93%E6%B3%A8%E9%87%8B_(%E9%BB%83%E5%85%83%E5%90%89)\" title=\"道德經注釋 (黃元吉)\"\u003e《道德經注釋》 黃元吉\u003c/a\u003e\n\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\n\u003ctr\u003e\n\u003ctd\u003e\u003ca href=\"https://zh.wikisource.org/wiki/%E5%A4%AA%E4%B8%8A%E7%8E%84%E5%85%83%E9%81%93%E5%BE%B3%E7%B6%93\" title=\"太上玄元道徳經\"\u003e《太上玄元道徳經》孚佑上帝全經闡義、八洞仙祖分章合注\u003c/a\u003e\n\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\n\u003ctr\u003e\n\u003ctd\u003e\u003ca href=\"https://zh.wikisource.org/wiki/%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93%E7%B4%94%E9%99%BD%E7%9C%9F%E4%BA%BA%E9%87%8B%E7%BE%A9\" title=\"道德經純陽真人釋義\"\u003e道德經純陽真人釋義\u003c/a\u003e\n\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\n\u003ctr\u003e\n\u003ctd\u003e\u003ca href=\"https://zh.wikisource.org/wiki/%E5%A4%AA%E4%B8%8A%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93%E8%AC%9B%E7%BE%A9\" title=\"太上道德經講義\"\u003e《太上道德經講義》清 宋常星\u003c/a\u003e\n\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003c/tbody\u003e\u003c/table\u003e\n\u003cmeta property=\"mw:PageProp/toc\" /\u003e\n\u003ch1\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e老子《道德經》上篇\u003c/h1\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=1\" title=\"编辑章节:老子《道德經》上篇\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e華亭張氏原本\u003c/dd\u003e\n\u003cdd\u003e晉 王弼注\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e一章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=2\" title=\"编辑章节:一章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e道可道,非常道,名可名,非常名;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e 可道之道,可名之名,指事造形,非其常也。故不可道,不可名也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e無名,天地之始,有名,萬物之母。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e凡有皆始於無,故「未形」「無名」之時,則為萬物之始。及其「有形」「有名」之時,則長之、育之、亭之、毒之,為其母也。道以無形無名始成萬物。以始以成而不知其所以然,玄之又玄也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e故常無欲,以觀其妙,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e妙者,微之極也。萬物始於微而後成,始於無而後生。故常無欲空虛,可以觀其始物之妙。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e常有欲,以觀其徼;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e徼,歸終也。凡有之為利,必以無為用。欲之所本,適道而後濟。故常有欲,可以觀其終物之徼也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e此兩者,同出而異名,同謂之玄。玄之又玄,眾妙之門。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e兩者,始與母也。同出者,同出於玄也。異名,所施不可同也。在首則謂之始,在終則謂之母。玄者,冥默無有也,始、母之所出也。不可得而名,故不可言同名曰玄。而言謂之玄者,取於不可得而謂之然也。謂之然則不可以定乎一玄而已。若定乎一玄,則是名則失之遠矣。故曰玄之又玄也。眾妙皆從而出,故曰眾妙之門也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e二章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=3\" title=\"编辑章节:二章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e天下皆知美之為美,斯惡已。皆知善之為善,斯不善已。故有無相生,難易相成,長短相較,高下相傾,音聲相和,前後相隨。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e 美者,人心之所進樂也;惡者,人心之所惡疾也。美惡,猶喜怒也;善不善,猶是非也。喜怒同根,是非同門,故不可得偏舉也。此六者皆陳自然不可偏舉之明數也。 \u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e是以聖人處無為之事,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e 自然已足,為則敗也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e行不言之教;萬物作焉而不辭,生而不有,為而不恃,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e 智慧自備,為則偽也。 \u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e功成而弗居。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e 因物而用,功自彼成,故不居也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e夫唯弗居,是以不去。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e 使功在己,則功不可久也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e三章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=4\" title=\"编辑章节:三章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e不尚賢,使民不爭;不貴難得之貨,使民不為盜;不見可欲,使民心不亂。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e 賢,猶能也。尚者,嘉之名也。貴者,隆之稱也。唯能是任,尚也曷為;唯用是施,貴之何為。尚賢顯名,榮過其任,為而常校,能相射貴貨,過用貪者,競趣穿窬探篋,沒命而盜,故可欲不見,則心無所亂也。 \u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e是以聖人之治,虛其心,實其腹,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e 心懷智而腹懷食,虛有智而實無知也。 \u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e弱其志,強其骨。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e 骨無知以幹,志生事以亂,心虛則志弱也。 \u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e常使民無知無欲。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e 守其真也。 \u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e使夫智者不敢為也。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e 知者謂知為也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e為無為,則無不治。\n\u003c/p\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e四章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=5\" title=\"编辑章节:四章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e道沖而用之或不盈,淵兮似萬物之宗;挫其銳,解其紛,和其光,同其塵,湛兮似或存。吾不知誰之子,象帝之先。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e 夫執一家之量者,不能全家。執一國之量者,不能成國。窮力舉重,不能為用,故人雖知,萬物治也,治而不以二儀之道,則不能贍也。地雖形魄,不法於天則不能全其寧。天雖精象,不法於道則不能保其精。沖而用之,用乃不能窮,滿以造實,實來則溢,故沖而用之,又復不盈,其為無窮亦已極矣。形雖大,不能累其體,事雖殷,不能充其量,萬物舍此而求主,主其安在乎。不亦淵兮似萬物之宗乎。銳挫而無損,紛解而不勞,和光而不汙,其體同塵而不渝其真,不亦湛兮似或存乎。地守其形,德不能過其載,天慊其象,德不能過其覆,天地莫能及之,不亦似帝之先乎。帝,天帝也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e五章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=6\" title=\"编辑章节:五章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e天地不仁,以萬物為芻狗;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e天地任自然,無為無造,萬物自相治理,故不仁也。仁者必造立施化,有恩有為;造立施化,則物失其真,有恩有為,則物不具存,物不具存,則不足以備載矣。地不為獸生芻,而獸食芻;不為人生狗,而人食狗。無為於萬物而萬物各適其所用,則莫不贍矣。若慧由己樹,未足任也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e聖人不仁,以百姓為芻狗。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e聖人與天地合其德,以百姓比芻狗也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e天地之間,其猶橐籥乎?虛而不屈,動而愈出。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e橐,排橐也。籥,樂籥也。橐籥之中空洞,無情無為,故虛而不得窮屈,動而不可竭盡也。天地之中,蕩然任自然,故不可得而窮,猶若橐籥也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e多言數窮,不如守中。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e愈為之則愈失之矣。物樹其惡,事錯其言,不慧不濟,不言不理,必窮之數也。橐籥而守數中,則無窮盡,棄己任物,則莫不理。若橐籥有意於為聲也,則不足以共吹者之求也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e六章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=7\" title=\"编辑章节:六章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e谷神不死,是謂玄牝。玄牝之門,是謂天地根。緜緜若存,用之不勤。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e谷神,谷中央無谷也。無形無影,無逆無違,處卑不動,守靜不衰,谷以之成而不見其形,此至物也。處卑而不可得名,故謂天地之根,緜緜若存,用之不 勤。門,玄牝之所由也,本其所由,與極同體,故謂之天地之根也。欲言存邪,則不見其形,欲言亡邪,萬物以之生。故緜緜若存也,無物不成,用而不勞也。故曰,用而不勤也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e七章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=8\" title=\"编辑章节:七章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e天長地久。天地所以能長且久者,以其不自生,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e自生則與物爭,不自生則物歸也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e故能長生。是以聖人後其身而身先;外其身而身存。非以其無私邪,故能成其私。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e無私者,無為於身也。身先身存,故曰,能成其私也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e八章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=9\" title=\"编辑章节:八章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e上善若水。水善利萬物而不爭,處眾人之所惡,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e人惡卑也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e故幾於道。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e道無水有,故曰,幾也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e居善地,心善淵,與善仁,言善信,正善治,事善能,動善時。夫唯不爭,故無尤。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e言人皆應於治道也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e九章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=10\" title=\"编辑章节:九章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e持而盈之,不如其已;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e持,謂不失德也。既不失其德又盈之,勢必傾危。故不如其已者,謂乃更不如無德無功者也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e揣而梲之,不可長保。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e既揣末令尖,又銳之令利,勢必摧衂,故不可長保也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e金玉滿堂,莫之能守;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不若其已。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e富貴而驕,自遺其咎。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不可長保也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e功遂身退,天之道。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e四時更運,功成則移。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e十章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=11\" title=\"编辑章节:十章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e載營魄抱一,能無離乎?\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e載,猶處也。營魄,人之常居處也,一人之真也。言人能處常居之宅,抱一清神,能常無離乎,則萬物自賓也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e專氣致柔,能嬰兒乎?\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e專,任也,致,極也,言任自然之氣,致至柔之和,能若嬰兒之無所欲乎,則物全而性得矣。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e滌除玄覽,能無疵乎?\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e玄,物之極也,言能滌除邪飾,至於極覽。能不以物介其明,疵之其神乎,則終與玄同也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e愛國治民,能無知乎?\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e任術以求成,運數以求匿者,智也。玄覽無疵,猶絕聖也。治國無以智,猶棄智也。能無以智乎,則民不辟而國治之也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e天門開闔,能為雌乎?\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e天門,天下之所由從也。開闔,治亂之際也,或開或闔,經通於天下,故曰,天門開闔也。雌應而不倡,因而不為,言天門開閡能為雌乎,則物自賓而處自安矣。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e明白四達,能無為乎?\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e言至明四達,無迷無惑,能無以為乎,則物化矣。所謂道常無為,侯王若能守,則萬物自化。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e生之,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不塞其原也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e畜之。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不禁其性也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e生而不有,為而不恃,長而不宰,是謂玄德。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不塞其原,則物自生,何功之有。不禁其性,則物自濟,何為之恃。物自長足,不吾宰成,有德無主,非玄而何。凡言玄德,皆有德而不知其主,出乎幽冥。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e十一章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=12\" title=\"编辑章节:十一章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e三十輻共一轂,當其無,有車之用。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e轂所以能統三十輻者,無也,以其無能受物之故,故能以實統眾也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e埏埴以為器,當其無,有器之用。鑿戶牖以為室,當其無,有室之用。故有之以為利,無之以為用。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e木埴壁之所以成三者,而皆以無為用也。言無者,有之所以為利,皆賴無以為用也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e十二章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=13\" title=\"编辑章节:十二章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e五色令人目盲,五音令人耳聾,五味令人口爽,馳騁畋獵令人心發狂,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e爽,差失也,失口之用,故謂之爽。夫耳目口心,皆順其性也,不以順性命,反以傷自然,故曰盲、聾、爽、狂也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e難得之貨令人行妨。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e難得之貨,塞人正路,故令人行妨也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e是以聖人為腹不為目,故去彼取此。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e為腹者以物養己,為目者以物役己,故聖人不為目也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e十三章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=14\" title=\"编辑章节:十三章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e寵辱若驚,貴大患若身。何謂寵辱若驚?寵為下,得之若驚,失之若驚,是謂寵辱若驚。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e寵必有辱,榮必有患,驚辱等、榮患同也。為下得寵辱榮患若驚,則不足以亂天下也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e何謂貴大患若身?\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e大患,榮寵之屬也。生之厚,必入死之地,故謂之大患也。人迷之於榮寵,返之於身,故曰大患若身也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e吾所以有大患者,為吾有身,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e由有其身也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e及吾無身,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e歸之自然也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e吾有何患?故貴以身為天下,若可寄天下;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e無以易其身,故曰貴也。如此乃可以託天下也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e愛以身為天下,若可託天下。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e無物可以損其身,故曰愛也。如此乃可以寄天下也。不以寵辱榮患損易其身,然後乃可以天下付之也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e十四章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=15\" title=\"编辑章节:十四章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e視之不見名曰夷,聽之不聞名曰希,搏之不得名曰微。此三者,不可致詰,故混而為一。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e無狀無象,無聲無響,故能無所不通,無所不往,不得而知,更以我耳目體不知為名,故不可致詰,混而為一也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e其上不皦,其下不昧。繩繩不可名,復歸於無物。是謂無狀之狀,無物之象,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e欲言無邪,而物由以成。欲言有邪,而不見其形,故曰,無狀之狀,無物之象也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e是謂惚恍。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不可得而定也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e迎之不見其首,隨之不見其後。執古之道,以御今之有。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e有,有其事。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e能知古始,是謂道紀。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e無形無名者,萬物之宗也。雖今古不同,時移俗易,故莫不由乎此以成其治者也。故可執古之道,以御今之有。上古雖遠,其道存焉,故雖在今,可以知古始也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e十五章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=16\" title=\"编辑章节:十五章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e古之善為士者,微妙玄通,深不可識。夫唯不可識,故強為之容。豫焉若冬涉川,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e冬之涉川,豫然若欲度、若不欲度,其情不可得見之貌也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e猶兮若畏四鄰,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e四鄰合攻中央之主,猶然不知所趣向者也。上德之人,其端兆不可覩,德趣不可見,亦猶此也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e儼兮其若容,渙兮若冰之將釋,敦兮其若樸,曠兮其若谷,混兮其若濁。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e凡此諸若,皆言其容象不可得而形名也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e孰能濁以靜之徐清?孰能安以久動之徐生?\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e夫晦以理物則得明,濁以靜物則得清,安以動物則得生,此自然之道也。孰能者,言其難也。徐者,詳慎也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e保此道者不欲盈,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e盈必溢也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e夫唯不盈,故能蔽不新成。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e蔽,覆蓋也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e十六章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=17\" title=\"编辑章节:十六章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e致虛極,守靜篤。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e言致虛物之極,篤守靜物之真正也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e萬物並作,吾以觀復。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以虛靜觀其反復。凡有起於虛,動起於靜,故萬物雖並動作,卒復歸於虛靜,是物之極篤也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e夫物芸芸,各復歸其根。歸根曰靜,是謂復命。復命曰常,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e歸根則靜,故曰靜。靜則復命,故曰復命也。復命則得性命之常,故曰常也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e知常曰明。不知常,妄作凶。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e常之為物,不偏不彰,無皦昧之狀,溫涼之象,故曰知常曰明也。唯此復,乃能包通萬物,無所不容,失此以往,則邪入乎分,則物離其分,故曰不知常,則妄作凶也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e知常容,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e無所不包通也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e容乃公,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e無所不包通,則乃至於蕩然公平也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e公乃全,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e蕩然公平,則乃至於無所不周普也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e全乃天,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e無所不周普,則乃至於同乎天也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e天乃道,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e與天合德,體道大通,則乃至於極虛無也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e道乃久,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e窮極虛無,得道之常,則乃至於不窮極也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e沒身不殆。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e無之為物,水火不能害,金石不能殘。用之於心則虎兕無所投其齒角,兵戈無所容其鋒刃,何危殆之有乎。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e十七章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=18\" title=\"编辑章节:十七章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e太上,下知有之,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e太上,謂大人也。大人在上,故曰太上。大人在上,居無為之事,行不言之教,萬物作焉而不為始,故下知有之而已,言從上也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e其次,親而譽之,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不能以無為居事,不言為教,立善行施,使下得親而譽之也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e其次,畏之,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不復能以恩仁令物,而賴威權也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e其次,侮之。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不能法以正齊民,而以智治國,下知避之,其令不從,故曰,侮之也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e信不足焉,有不信焉。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e夫御體失性,則疾病生;輔物失真,則疵釁作。信不足焉,則有不信,此自然之道也。已處不足,非智之所齊也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e悠兮其貴言,功成事遂,百姓皆謂:我自然。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e自然,其端兆不可得而見也,其意趣不可得而覩也,無物可以易其言,言必有應,故曰悠兮其貴言也。居無為之事,行不言之教,不以形立物,故功成事遂,而百姓不知其所以然也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e十八章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=19\" title=\"编辑章节:十八章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e大道廢,有仁義;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e失無為之事,更以施慧立善道,進物也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e智慧出,有大偽;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e行術用明,以察姦偽;趣覩形見,物知避之。故智慧出則大偽生也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e六親不和,有孝慈;國家昏亂,有忠臣。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e甚美之名生於大惡,所謂美惡同門。六親,父子兄弟夫婦也。若六親自和,國家自治,則孝慈忠臣不知其所在矣。魚相忘於江湖之道,則相濡之德生也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e十九章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=20\" title=\"编辑章节:十九章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e絕聖棄智,民利百倍;絕仁棄義,民復孝慈;絕巧棄利,盜賊無有。此三者以為文不足,故令有所屬﹕見素抱樸,少私寡欲。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e聖智,才之善也。仁義,人之善也。巧利,用之善也。而直云絕,文甚不足,不令之有所屬,無以見其指,故曰,此三者以為文而未足,故令人有所屬,屬之於素樸寡欲。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e二十章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=21\" title=\"编辑章节:二十章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e絕學無憂,唯之與阿,相去幾何?善之與惡,相去若何?人之所畏,不可不畏。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e下篇,為學者日益,為道者日損。然則學求益所能,而進其智者也,若將無欲而足,何求於益。不知而中,何求於進。夫燕雀有匹,鳩鴿有仇,寒鄉之民,必知旃裘,自然已足,益之則憂。故續鳧之足,何異截鶴之脛,畏譽而進,何異畏刑。唯阿美惡,相去何若?故人之所畏,吾亦畏焉,未敢恃之以為用也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e荒兮其未央哉﹗\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e歎與俗相返之遠也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e眾人熙熙,如享太牢,如春登臺。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e眾人迷於美進,惑於榮利,欲進心競,故熙熙如享太牢,如春登臺也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e我獨泊兮其未兆,如嬰兒之未孩;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e言我廓然無形之可名、無兆之可舉,如嬰兒之未能孩也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e儽儽兮若無所歸。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e若無所宅。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e眾人皆有餘,而我獨若遺。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e眾人無不有懷有志,盈溢胸心,故曰,皆有餘也。我獨廓然無為無欲,若遺失之也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e我愚人之心也哉﹗\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e絕愚之人,心無所別析,意無所好欲,猶然其情不可覩我頹然若此也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e沌沌兮,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e無所別析,不可為明。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e俗人昭昭,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e耀其光也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e我獨昏昏。俗人察察,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e分別別析也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e我獨悶悶。澹兮其若海,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e情不可覩。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e飂兮若無止。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e無所繫縶。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e眾人皆有以,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以,用也。皆欲有所施用也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e而我獨頑似鄙。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e無所欲為,悶悶昏昏,若無所識,故曰頑且鄙也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e我獨異於人,而貴食母。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e食母,生之本也。人者皆棄生民之本,貴末飾之華,故曰我獨欲異於人。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e二十一章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=22\" title=\"编辑章节:二十一章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e孔德之容,惟道是從。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e孔,空也,惟以空為德,然後乃能動作從道。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e道之為物,惟恍惟惚。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e恍惚,無形不繫之歎。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e惚兮恍兮,其中有象;恍兮惚兮,其中有物。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以無形始物,不繫成物,萬物以始以成,而不知其所以然,故曰,恍兮惚兮、惚兮恍兮,其中有象也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e窈兮冥兮,其中有精;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e窈、冥,深遠之歎,深遠不可得而見。然而萬物由之,其可得見,以定其真。故曰,窈兮冥兮,其中有精也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e其精甚真,其中有信。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e信,信驗也。物反窈冥,則真精之極得,萬物之性定。故曰,其精甚真,其中有信也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e自今及古,其名不去,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e至真之極,不可得名,無名則是其名也。自古及今,無不由此而成,故曰,自古及今,其名不去也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e以閱眾甫。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e眾甫,物之始也。以無名說萬物始也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e吾何以知眾甫之狀哉?以此。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e此上之所云也。言吾何以知萬物之始於無哉,以此知之也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e二十二章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=23\" title=\"编辑章节:二十二章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e曲則全,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不自見其明則全也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e枉則直,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不自是則其是彰也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e窪則盈,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不自伐則其功有也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e敝則新,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不自矜則其德長也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e少則得,多則惑。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e自然之道亦猶樹也,轉多轉遠其根,轉少轉得其本。多則遠其真,故曰惑也;少則得其本,故曰得也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e是以聖人抱一為天下式。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e一,少之極也。式,猶則之也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不自見故明,不自是故彰,不自伐故有功,不自矜故長。夫唯不爭,故天下莫能與之爭。古之所謂曲則全者,豈虛言哉!誠全而歸之。\n\u003c/p\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e二十三章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=24\" title=\"编辑章节:二十三章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e希言自然。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e聽之不聞名曰希,下章言,道之出言淡兮其無味也,視之不足見,聽之不足聞,然則無味不足聽之言,乃是自然之至言也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e故飄風不終朝,驟雨不終日。孰為此者?天地。天地尚不能久,而況於人乎?\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e言暴疾美興不長也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e故從事於道者,道者同於道,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e從事,謂舉動,從事於道者也。道以無形無為成濟萬物,故從事於道者,以無為為君,不言為教,緜緜若存而物得其真,與道同體,故曰同於道。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e德者同於德,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e得,少也,少則得,故曰得也。行得則與得同體,故曰,同於得也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e失者同於失。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e失,累多也,累多則失,故曰失也。行失則與失同體,故曰,同於失也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e同於道者,道亦樂得之;同於德者,德亦樂得之;同於失者,失亦樂得之。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e言隨行其所,故同而應之。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e信不足焉,有不信焉。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e忠信不足於下,焉有不信焉。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e二十四章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=25\" title=\"编辑章节:二十四章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e企者不立,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e物尚進則失安,故曰,企者不立。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e跨者不行,自見者不明,自是者不彰,自伐者無功,自矜者不長。其在道也,曰餘食贅行。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e其唯於道而論之,若郤至之行,盛饌之餘也。本雖美,更可薉也。本雖有功而自伐之,故更為肬贅者也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e物或惡之,故有道者不處。\n\u003c/p\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e二十五章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=26\" title=\"编辑章节:二十五章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e有物混成,先天地生。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e混然不可得而知,而萬物由之以成,故曰混成也。不知其誰之子,故先天地生。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e寂兮寥兮,獨立而不改,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e寂寥,無形體也。無物之匹,故曰獨立也。返化終始,不失其常,故曰不改也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e周行而不殆,可以為天下母。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e周行無所不至而免殆,能生全大形也,故可以為天下母也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e吾不知其名,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e名以定形,混成無形,不可得而定,故曰,不知其名也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e字之曰道,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e夫名以定形,字以稱可言,道取於無物而不由也。是混成之中,可言之稱最大也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e強為之名曰大。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e吾所以字之曰道者,取其可言之稱最大也。責其字定之所由,則繫於大,大有繫,則必有分,有分則失其極矣。故曰,强為之名曰大。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e大曰逝,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e逝,行也。不守一大體而已。周行無所不至,故曰逝也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e逝曰遠,遠曰反。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e遠,極也。周無所不窮極,不偏於一逝,故曰遠也。不隨於所適,其體獨立,故曰反也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e故道大,天大,地大,王亦大。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e天地之性,人為貴,而王是人之主也。雖不職大亦復為大與三匹,故曰,王亦大也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e域中有四大,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e四大,道、天、地、王也。凡物有稱有名,則非其極也,言道則有所由,有所由然後謂之為道,然則是道,稱中之大也,不若無稱之大也。無稱不可得而名曰域也,道天地王皆在乎無稱之內,故曰,域中有四大者也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e而王居其一焉。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e處人主之大也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e人法地,地法天,天法道,道法自然。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e法,謂法則也。人不違地,乃得全安,法地也。地不違天,乃得全載,法天也。天不違道,乃得全覆,法道也。道不違自然,乃得其性,法自然者。在方而法 方,在圓而法圓,於自然無所違也。自然者,無稱之言,窮極之辭也。用智不及無知,而形魄不及精象,精象不及無形,有儀不及無儀,故轉相法也。道順自然,天故資焉。天法於道,地故則焉。地法於天,人故象焉。所以為主其一之者,主也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e二十六章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=27\" title=\"编辑章节:二十六章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e重為輕根,靜為躁君。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e凡物輕不能載重,小不能鎮大。不行者使行,不動者制動,是以重必為輕根,靜必為躁君也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e是以聖人終日行不離輜重。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以重為本,故不離。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e雖有榮觀,燕處超然。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不以經心也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e奈何萬乘之主,而以身輕天下?輕則失本,躁則失君。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e輕,不鎮重也,失本,為喪身也,失君,為失君位也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e二十七章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=28\" title=\"编辑章节:二十七章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e善行無轍迹,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e順自然而行,不造不始,故物得至而無轍迹也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e善言無瑕讁;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e順物之性,不別不析,故無瑕讁可得其門也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e善數不用籌策;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e因物之數,不假形也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e善閉無關楗而不可開,善結無繩約而不可解。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e因物自然,不設不施,故不用關楗繩約而不可開解也。此五者皆言不造不施,因物之性,不以形制物也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e是以聖人常善救人,故無棄人;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e聖人不立形名以檢於物,不造進向以殊棄不肖,輔萬物之自然而不為始,故曰無棄人也。不尚賢能,則民不爭,不貴難得之貨,則民不為盜,不見可欲,則民心不亂。常使民心無欲無惑,則無棄人矣。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e常善救物,故無棄物,是謂襲明。故善人者,不善人之師;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e舉善以師不善,故謂之師矣。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不善人者,善人之資。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e資,取也。善人以善齊不善,以善棄不善也。故不善人,善人之所取也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不貴其師,不愛其資,雖智大迷,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e雖有其智,自任其智,不因物,於其道必失。故曰,雖智大迷。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e是謂要妙。\n\u003c/p\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e二十八章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=29\" title=\"编辑章节:二十八章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e知其雄,守其雌,為天下谿。為天下谿,常德不離,復歸於嬰兒。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e雄,先之屬;雌,後之屬也。知為天下之先也,必後也,是以聖人後其身而身先也。谿不求物而物自歸之,嬰兒不用智而合自然之智。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e知其白,守其黑,為天下式。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e式,模則也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e為天下式,常德不忒,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e忒,差也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e復歸於無極。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不可窮也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e知其榮,守其辱,為天下谷,常德乃足,復歸於樸。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e此三者,言常反終,後乃德全其所處也。下章云,反者道之動也。功不可取,常處其母也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e樸散則為器,聖人用之,則為官長,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e樸,真也。真散則百行出,殊類生,若器也。聖人因其分散,故為之立官長。以善為師,不善為資,移風易俗,復使歸於一也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e故大制不割。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e大制者,以天下之心為心,故無割也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e二十九章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=30\" title=\"编辑章节:二十九章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e將欲取天下而為之,吾見其不得已。天下神器,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e神,無形無方也。器,合成也。無形以合,故謂之神器也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不可為也,為者敗之,執者失之。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e萬物以自然為性,故可因而不可為也。可通而不可執也。物有常性,而造為之,故必敗也。物有往來而執之,故必失矣。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e故物或行或隨,或歔或吹。或強或羸,或挫或隳。是以聖人去甚,去奢,去泰。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e凡此諸或,言物事逆順反覆,不施為執割也。聖人達自然之至,暢萬物之情,故因而不為,順而不施。除其所以迷,去其所以惑,故心不亂而物性自得之也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e三十章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=31\" title=\"编辑章节:三十章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e以道佐人主者,不以兵強天下。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以道佐人主,尚不可以兵强於天下,況人主躬於道者乎。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e其事好還。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e為始者務欲立功生事,而有道者務欲還反無為,故云,其事好還也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e師之所處,荊棘生焉。大軍之後,必有凶年。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e言師凶害之物也。無有所濟,必有所傷,賊害人民,殘荒田畝,故曰荊棘生焉。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e善有果而已,不敢以取強。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e果猶濟也。言善用師者,趣以濟難而已矣,不以兵力取强於天下也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e果而勿矜,果而勿伐,果而勿驕。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e吾不以師道為尚,不得已而用,何矜驕之有也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e果而不得已,果而勿強。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e言用兵雖趣功果濟難,然時故不得已,當復用者,但當以除暴亂,不遂用果以為强也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e物壯則老,是謂不道,不道早已。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e壯,武力暴興,喻以兵强於天下者也。飄風不終朝,驟雨不終日,故暴興必不道早已也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e三十一章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=32\" title=\"编辑章节:三十一章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e夫佳兵者,不祥之器,物或惡之,故有道者不處。君子居則貴左,用兵則貴右。兵者不祥之器,非君子之器,不得已而用之,恬淡為上。勝而不美,而美之者,是樂殺人。夫樂殺人者,則不可以得志於天下矣。吉事尚左,凶事尚右。偏將軍居左,上將軍居右,言以喪禮處之。殺人之眾,以哀悲泣之,戰勝,以喪禮處之。\n\u003c/p\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e三十二章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=33\" title=\"编辑章节:三十二章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e道常無名,樸雖小,天下莫能臣也。侯王若能守之,萬物將自賓。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e道,無形不繫,常不可名,以無名為常。故曰「道常無名」也。樸之為物,以無為心也,亦無名,故將得道,莫若守樸,夫智者可以能臣也,勇者可以武使也,巧者可以事役也,力者可以重任也,樸之為物,憒然不偏,近於無有,故曰「莫能臣也」。抱樸無為,不以物累其真,不以欲害其神,則物自賓而道自得也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e天地相合,以降甘露,民莫之令而自均。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e言天地相合,則甘露不求而自降;我守其真性無為,則民不令而自均也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e始制有名,名亦既有,夫亦將知止,知止所以不殆。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e始制,謂樸散始為官長之時也。始制官長,不可不立名分,以定尊卑,故始制有名也,過此以往,將爭錐刀之末,故曰「名亦既有」,夫亦將知止也,遂任名以號物,則失治之母也,故知止所以不殆也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e譬道之在天下,猶川谷之於江海。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e川谷之求江與海,非江海召之,不召不求而自歸者,世行道於天下者,不令而自均,不求而自得,故曰「猶川谷之與江海」也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e三十三章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=34\" title=\"编辑章节:三十三章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e知人者智,自知者明。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e知人者,智而已矣,未若自知者超智之上也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e勝人者有力,自勝者強。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e勝人者,有力而已矣,未若自勝者無物以損其力,用其智於人,未若用其智於己也。用其力於人,未若用其力於己也。明用於己,則物無避焉,力用於己,則物無改焉。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e知足者富。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e知足自不失,故富也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e強行者有志。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e勤能行之,其志必獲,故曰强行者有志矣。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不失其所者久。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以明自察,量力而行,不失其所,必獲久長矣。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e死而不亡者壽。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e雖死而以為生之道不亡,乃得全其壽,身沒而道猶存,況身存而道不卒乎。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e三十四章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=35\" title=\"编辑章节:三十四章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e大道氾兮,其可左右。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e言道氾濫,無所不適,可左右上下周旋而用,則無所不至也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e萬物恃之而生而不辭,功成不名有。衣養萬物而不為主,常無欲,可名於小;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e萬物皆由道而生,既生而不知所由,故天下常無欲之時,萬物各得其所,若道無施於物,故名於小矣。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e萬物歸焉而不為主,可名為大。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e萬物皆歸之以生,而力使不知其所由,此不為小,故復可名於大矣。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e以其終不自為大,故能成其大。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e為大於其細,圖難於其易。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e三十五章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=36\" title=\"编辑章节:三十五章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e執大象,天下往。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e大象,天象之母也,不寒不溫不涼,故能包統萬物,無所犯傷,主若執之,則天下往也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e往而不害,安平太。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e無形無識,不偏不彰,故萬物得往而不害妨也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e樂與餌,過客止。道之出口,淡乎其無味,視之不足見,聽之不足聞,用之不足既。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e言道之深大,人聞道之言,乃更不如樂與餌,應時感悅人心也。樂與餌則能令過客止,而道之出言淡然無味,視之不足見則不足以悅其目,聽之不足聞則不足以娛其耳,若無所中然,乃用之不可窮極也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e三十六章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=37\" title=\"编辑章节:三十六章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e將欲歙之,必固張之;將欲弱之,必固強之;將欲廢之,必固興之;將欲奪之,必固與之。是謂微明。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e將欲除强梁,去暴亂,當以此四者。因物之性,令其自戮,不假刑為大,以除將物也,故曰微明也。足其張,令之足,而又求其張,則眾所歙也,與其張之不足,而改其求張者,愈益而已反危。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e柔弱勝剛強。魚不可脫於淵,國之利器不可以示人。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e利器,利國之器也。唯因物之性,不假刑以理物,器不可覩,而物各得其所,則國之利器也。示人者,任刑也。刑以利國則失矣。魚脫於淵,則必見失矣。利國器而立刑以示人,亦必失也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e三十七章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=38\" title=\"编辑章节:三十七章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e道常無為\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e順自然也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e而無不為。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e萬物無不由為以治以成之也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e侯王若能守之,萬物將自化。化而欲作,吾將鎮之以無名之樸。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e化而欲作,作欲成也。吾將鎮之無名之樸,不為主也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e無名之樸,夫亦將無欲。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e無欲競也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不欲以靜,天下將自定。\n\u003c/p\u003e\n\u003ch1\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e老子《道德經》下篇\u003c/h1\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=39\" title=\"编辑章节:老子《道德經》下篇\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e華亭張氏原本\u003c/dd\u003e\n\u003cdd\u003e晉 王弼注\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e三十八章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=40\" title=\"编辑章节:三十八章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e上德不德,是以有德;下德不失德,是以無德。上德無為而無以為,下德為之而有以為。上仁為之而無以為,上義為之而有以為。上禮為之而莫之應, 則攘臂而扔之。故失道而後德,失德而後仁,失仁而後義,失義而後禮。夫禮者,忠信之薄,而亂之首。前識者,道之華,而愚之始。是以大丈夫處其厚,不居其薄;處其實,不居其華。故去彼取此。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e德者,得也。常得而無喪,利而無害,故以德為名焉。何以得德?由乎道也。何以盡德?以無為用。以無為用則莫不載也,故物無焉,則無物不經,有焉,則 不足以免其生。是以天地雖廣,以無為心。聖王雖大,以虛為主。故曰,以復而視,則天地之心見。至日而思之,則先王之至覩也。故滅其私而無其身,則四海莫不瞻,遠近莫不至。殊其己而有其心,則一體不能自全,肌骨不能相容,是以上德之人,唯道是用。不德其德,無執無用,故能有德而無不為,不求而得,不為而成, 故雖有德而無德名也。下德求而得之,為而成之,則立善以治物,故德名有焉。求而得之必有失焉,為而成之必有敗焉,善名生則有不善應焉,故下德為之而有以為也。無以為者,無所徧為也。凡不能無為而為之者,皆下德也。仁義禮節是也,將明德之上下,輒舉下德以對上德,至於無以為,極下德下之量,上仁是也,足及於無以為而猶為之焉。為之而無以為,故有為,為之患矣。本在無為,母在無名,棄本捨母而適其子,功雖大焉,必有不濟。名雖美焉,偽亦必生。不能不為而成,不興而治,則乃為之,故有宏普博施仁愛之者,而愛之無所偏私,故上仁為之而無以為也。愛不能兼,則有抑抗正真而義理之者,忿枉祐直,助彼攻此物事而有以心為矣,故上義為之而有以為也。直不能篤,則有游飾修文,禮敬之者,尚好修敬,校責往來,則不對之閒,忿怒生焉。故上禮為之而莫之應,則攘臂而扔之。夫大之極也,其唯道乎,自此已往,豈足尊哉。故雖盛業大富而有萬物,猶各得其德,雖貴以無為用,不能捨無以為體也。不能捨無以為體,則失其為大矣。所謂失道而後德也。以無為用,德其母,故能己不勞焉而物無不理。下此已往,則失用之母,不能無為而貴博施,不能博施而貴正直,不能正直而貴飾敬,所謂失德而後仁,失仁而後義,失義而後禮也。夫禮也,所始首於忠信不篤,通簡不陽,責備於表,機微爭制,夫仁義發於內,為之猶偽,況務外飾而可久乎。故夫禮者,忠信之薄而亂之首也。前識者,前人而識也,即下德之倫也。竭其聰明以為前識,役其智力以營庶事,雖德其情,姦巧彌密,雖豐其譽,愈喪篤實。勞而事昬,務而治薉,雖竭聖智,而民愈害。舍己任物,則無為而泰。守夫素樸,則不順典制,聽彼所獲,棄此所守,識道之華,而愚之首,故茍得其為功之母,則萬物作焉而不辭也。萬事存焉而不勞也,用不以形,御不以名,故仁義可顯,禮敬可彰也。夫載之以大道,鎮之以無名,則物無所尚,志無所營,各任其貞,事用其誠,則仁德厚焉,行義正焉,禮敬清焉,棄其所載,舍其所生,用其成形,役其聰明,仁則誠焉,義其競焉,禮其爭焉,故仁德之厚,非用仁之所能也,行義之正,非用義之所成也。禮敬之清,非用禮之所濟也。載之以道,統之以母,故顯之而無所尚,彰之而無所競。用夫無名,故名以篤焉。用夫無形,故形以成焉。守母以存其子,崇本以舉其末,則形名俱有,而邪不生。大美配天而華不作,故母不可遠,本不可失。仁義,母之所生,非可以為母。形器,匠之所成,非可以為匠也。捨其母而用其子,棄其本而適其末,名則有 所分,形則有所止,雖極其大,必有不周,雖盛其美,必有憂患,功在為之,豈足處也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e三十九章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=41\" title=\"编辑章节:三十九章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e昔之得一者,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e昔,始也。一,數之始而物之極也。各是一物之生,所以為主也。物皆各得此一以成,既成而舍以居成,居成則失其母,故皆裂發歇竭滅蹶也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e天得一以清,地得一以寧,神得一以靈,谷得一以盈,萬物得一以生,侯王得一以為天下貞。其致之,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e各以其一致此清、寧、靈、盈、生、貞。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e天無以清將恐裂,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e用一以致清耳,非用清以清也。守一則清不失,用清則恐裂也。故為功之母,不可舍也。是以皆無用其功,恐喪其本也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e地無以寧將恐發,神無以靈將恐歇,谷無以盈將恐竭,萬物無以生將恐滅,侯王無以貴高將恐蹶。故貴以賤為本,高以下為基。是以侯王自稱孤﹑寡﹑不穀。此非以賤為本邪?非乎?故致數輿無輿,不欲琭琭如玉,珞珞如石。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e清不能為清,盈不能為盈,皆有其母以存其形,故清不足貴,盈不足多,貴在其母,而母無貴形。貴乃以賤為本,高乃以下為基,故致數輿乃無輿也,玉石琭琭珞珞,體盡於形,故不欲也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e四十章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=42\" title=\"编辑章节:四十章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e反者道之動,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e高以下為基,貴以賤為本,有以無為用,此其反也。動皆知其所無,則物通矣。故曰「反者道之動」也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e弱者道之用。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e柔弱同通,不可窮極。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e天下萬物生於有,有生於無。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e天下之物皆以有為生,有之所始,以無為本,將欲全有,必反於無也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e四十一章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=43\" title=\"编辑章节:四十一章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e上士聞道,勤而行之;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e有志也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e中士聞道,若存若亡;下士聞道,大笑之。不笑不足以為道。故建言有之﹕\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e建,猶立也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e明道若昧,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e光而不耀。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e進道若退,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e後其身而身先,外其身而身存。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e夷道若纇,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e纇,㘨也。大夷之道,因物之性,不執平以割物,其平不見,乃更反若纇㘨也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e上德若谷,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不德其德,無所懷也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e大白若辱,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e知其白,守其黑,大白然後乃得。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e廣德若不足,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e廣德不盈,廓然無形,不可滿也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e建德若偷,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e偷,匹也。建德者,因物自然,不立不施,故若偷匹。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e質真若渝,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e質真者,不矜其真,故渝。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e大方無隅,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e方而不割,故無隅也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e大器晚成,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e大器成天下不持全別,故必晚成也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e大音希聲,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e聽之不聞名曰希,不可得聞之音也。有聲則有分,有分則不宮而商矣,分則不能統眾,故有聲者非大音也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e大象無形,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e有形則有分,有分者不溫則炎,不炎則寒。故象而形者,非大象。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e道隱無名。夫唯道,善貸且成。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e凡此諸善,皆是道之所成也。在象則為大象,而大象無形。在音則為大音,而大音希聲。物以之成而不見其成形,故隱而無名也。貸之非唯供其乏而已,一貸之則足以永終其德,故曰善貸也。成之不如機匠之裁,無物而不濟其形,故曰善成。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e四十二章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=44\" title=\"编辑章节:四十二章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e道生一,一生二,二生三,三生萬物。萬物負陰而抱陽,沖氣以為和。人之所惡,唯孤﹑寡﹑不穀,而王公以為稱。故物或損之而益,或益之而損。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e萬物萬形,其歸一也,何由致一,由於無也。由無乃一,一可謂無,已謂之一,豈得無言乎。有言有一,非二如何?有一有二,遂生乎三,從無之有,數盡乎斯,過此以往,非道之流,故萬物之生,吾知其主,雖有萬形,沖氣一焉。百姓有心,異國殊風,而得一者,王侯主焉。以一為主,一何可舍,愈多愈遠,損則近之,損之至盡,乃得其極。既謂之一,猶乃至三,況本不一而道可近乎,損之而益,豈虛言也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e人之所教,我亦教之。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e我之非強使人從之也,而用夫自然,舉其至理,順之必吉,違之必凶。故人相教,違之自取其凶也,亦如我之教人,勿違之也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e強梁者不得其死,吾將以為教父。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e强梁則必不得其死。人相教為强梁,則必如我之教人不當為强梁也。舉其強梁不得其死以教邪。若云順吾教之必吉也,故得其違教之徒,適可以為教父也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e四十三章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=45\" title=\"编辑章节:四十三章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e天下之至柔,馳騁天下之至堅。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e氣無所不入,水無所不出於經。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e無有入無間,吾是以知無為之有益。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e虛無柔弱,無所不通,無有不可窮,至柔不可折,以此推之,故知無為之有益也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不言之教,無為之益,天下希及之。\n\u003c/p\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e四十四章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=46\" title=\"编辑章节:四十四章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e名與身孰親?\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e尚名好高,其身必疏。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e身與貨孰多?\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e貪貨無厭,其身必少。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e得與亡孰病?\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e得多利而亡其身,何者為病也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e是故甚愛必大費,多藏必厚亡,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e甚愛不與物通,多藏不與物散,求之者多,攻之者眾,為物所病,故大費厚亡也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e知足不辱,知止不殆,可以長久。\n\u003c/p\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e四十五章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=47\" title=\"编辑章节:四十五章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e大成若缺,其用不弊。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e隨物而成,不為一象,故若缺也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e大盈若沖,其用不窮。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e大盈充足,隨物而與,無所愛矜,故若沖也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e大直若屈,其用不居。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e隨物而直,直不在一,故若屈也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e大巧若拙,其用不輟。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e大巧,因自然以成器,不造為異端,故若拙也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e大辯若訥,其用不差。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e大辯因物而言,己無所造,故若訥也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e躁勝寒,靜勝熱。清靜為天下正。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e躁罷然後勝寒,靜無為以勝熱,以此推之,則清靜為天下正也。靜則全物之真,躁則犯物之性,故惟清靜,乃得如上諸大也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e四十六章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=48\" title=\"编辑章节:四十六章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e天下有道,卻走馬以糞。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e天下有道,知足知止,無求於外,各修其內而已,故卻走馬以治田糞也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e天下無道,戎馬生於郊。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e貪欲無厭,不修其內,各求於外,故戎馬生於郊也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e禍莫大於不知足;咎莫大於欲得。故知足之足,常足矣。\n\u003c/p\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e四十七章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=49\" title=\"编辑章节:四十七章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e不出戶,知天下;不闚牖,見天道。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e事有宗,而物有主,途雖殊而同歸也,慮雖百而其致一也。道有大常,理有大致,執古之道,可以御今,雖處於今,可以知古始,故不出戶闚牖而可知也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e其出彌遠,其知彌少。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e無在於一,而求之於眾也,道視之不可見,聽之不可聞,搏之不可得,如其知之,不須出戶,若其不知,出愈遠愈迷也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e是以聖人不行而知,不見而名,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e得物之致,故雖不行而慮可知也。識物之宗,故雖不見,而是非之理可得而名也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不為而成。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e明物之性,因之而已。故雖不為而使之成矣。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e四十八章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=50\" title=\"编辑章节:四十八章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e為學日益,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e務欲進其所能,益其所習。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e為道日損。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e務欲反虛無也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e損之又損,以至於無為。無為而無不為。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e有為則有所失,故無為乃無所不為也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e取天下常以無事,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e動常因也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e及其有事,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e自己造也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不足以取天下。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e失統本也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e四十九章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=51\" title=\"编辑章节:四十九章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e聖人無常心,以百姓心為心。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e動常因也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e善者,吾善之;不善者,吾亦善之,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e各因其用則善不失也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e德善。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e無棄人也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e信者,吾信之;不信者,吾亦信之,德信。聖人在天下歙歙,為天下渾其心,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e各用聰明。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e百姓皆注其耳目,\n聖人皆孩之。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e皆使和而無欲,如嬰兒也。夫天地設位,聖人成能,人謀鬼謀,百姓與能者,能者與之,資者取之,能大則大,資貴則貴,物有其宗,事有其主,如此則可冕旒充目而不懼於欺,黈纊塞耳而無戚於慢,又何為勞一身之聰明,以察百姓之情哉。夫以明察物,物亦競以其明應之,以不信察物,物亦競以其不信應之。夫天下之 心,不必同其所應,不敢異則莫肯用其情矣,甚矣害之大也,莫大於用其明矣。夫在智則人與之訟,在力則人與之爭。智不出於人而立乎訟地則窮矣;力不出於人而立乎爭地則危矣。未有能使人無用其智力乎己者也,如此則己以一敵人,而人以千萬敵己也。若乃多其法網,煩其刑罰,塞其徑路,攻其幽宅,則萬物失其自然,百姓喪其手足,鳥亂於上,魚亂於下。是以聖人之於天下歙歙焉,心無所主也,為天下渾心焉,意無所適莫也。無所察焉,百姓何避,無所求焉,百姓何應, 無避無應,則莫不用其情矣。人無為舍其所能,而為其所不能,舍其所長,而為其所短,如此,則言者言其所知,行者行其所能,百姓各皆注其耳目焉,吾皆孩之而已。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e五十章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=52\" title=\"编辑章节:五十章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e出生入死。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e出生地,入死地。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e生之徒,十有三;死之徒,十有三;人之生,動之死地,亦十有三。夫何故?以其生生之厚。蓋聞善攝生者,陸行不遇兕虎,入軍不被甲兵;兕無所投其角,虎無所措其爪,兵無所容其刃。夫何故?以其無死地。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e十有三,猶云十分有三分,取其生道,全生之極,十分有三耳。取死之道,全死之極,亦十分有三耳。而民生生之厚,更之無生之地焉,善攝生者無以生為 生,故無死地也。器之害者,莫甚乎兵戈,獸之害者,莫甚乎兕虎,而令兵戈無所容其鋒刃,虎兕無所措其爪角,斯誠不以欲累其身者也,何死地之有乎。夫蚖蟺以 淵為淺,而鑿穴其中,鷹鸇以山為卑,而增巢其上,矰繳不能及,網罟不能到,可謂處於無死地矣,然而卒以甘餌,乃入於無生之地,豈非生生之厚乎,故物茍不以 求離其本,不以欲渝其真,雖入軍而不害,陸行而不可犯也,赤子之可則而貴信矣。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e五十一章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=53\" title=\"编辑章节:五十一章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e道生之,德畜之,物形之,勢成之。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e物生而後畜,畜而後形,形而後成,何由而生?道也;何得而畜?德也;何由而形?物也;何使而成,勢也。唯因也,故能無物而不形;唯勢也,故能無物而不成。凡物之所以生,功之所以成,皆有所由,有所由焉,則莫不由乎道也。故推而極之,亦至道也。隨其所因,故各有稱焉。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e是以萬物莫不尊道而貴德。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e道者,物之所由也。德者,物之所得也。由之乃得,故曰不得不失,尊之則害,不得不貴也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e道之尊,德之貴,夫莫之命而常自然。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e命並作爵。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e故道生之,德畜之。長之育之,亭之毒之,蓋之覆之。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e謂成其實,各得其庇蔭,不傷其體矣。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e生而不有,為而不恃,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e為而不有。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e長而不宰。是謂玄德。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e有德而不知其主也,出乎幽冥,是以謂之玄德也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e五十二章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=54\" title=\"编辑章节:五十二章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e天下有始,以為天下母。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e善始之則善養畜之矣,故天下有始則可以為天下母矣。(按此段注文原脫,據樓宇烈補。)\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e既得其母,以知其子,既知其子,復守其母,沒身不殆。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e母,本也,子,末也。得本以知末,不舍本以逐末也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e塞其兌,閉其門,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e兌,事欲之所由生;門,事欲之所由從也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e終身不勤。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e無事永逸,故終身不勤也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e開其兌,濟其事,終身不救。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不閉其原而濟其事,故雖終身不救。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e見小曰明,守柔曰強。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e為治之功不在大,見大不明,見小乃明。守强不强,守柔乃强也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e用其光,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e顯道以去民迷。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e復歸其明,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不明察也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e無遺身殃,是為習常。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e道之常也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e五十三章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=55\" title=\"编辑章节:五十三章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e使我介然有知,行於大道,唯施是畏。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e言若使我可介然有知,行大道於天下,唯施為之是畏也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e大道甚夷,而民好徑。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e言大道蕩然正平,而民猶尚舍之而不由,好從邪徑,況復施為以塞大道之中乎。故曰,大道甚夷,而民好徑。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e朝甚除,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e朝,宮室也。除,潔好也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e田甚蕪,倉甚虛;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e朝甚除,則田甚蕪,倉甚虛,設一而眾害生也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e服文綵,帶利劍,厭飲食,財貨有餘;是為盜夸。非道也哉!\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e凡物不以其道得之,則皆邪也,邪則盜也。夸而不以其道得之,竊位也,故舉非道以明非道,則皆盜夸也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e五十四章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=56\" title=\"编辑章节:五十四章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e善建者不拔,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e固其根而後營其末,故不拔也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e善抱者不脫,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不貪於多,齊其所能,故不脫也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e子孫以祭祀不輟。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e子孫傳此道以祭祀則不輟也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e修之於身,其德乃真;修之於家,其德乃餘;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以身及人也,修之身則真,修之家則有餘,修之不廢,所施轉大。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e修之於鄉,其德乃長;修之於國,其德乃豐;修之於天下,其德乃普。故以身觀身,以家觀家,以鄉觀鄉,以國觀國,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e彼皆然也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e以天下觀天下。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以天下百姓心觀天下之道也,天下之道,逆順吉凶,亦皆如人之道也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e吾何以知天下然哉?以此。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e此上之所云也。言吾何以得知天下乎,察己以知之,不求於外也,所謂不出戶以知天下者也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e五十五章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=57\" title=\"编辑章节:五十五章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e含德之厚,比於赤子。蜂蠆虺蛇不螫,猛獸不據,攫鳥不搏。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e赤子無求無欲,不犯眾物,故毒蟲之物無犯之人也。含德之厚者,不犯於物,故無物以損其全也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e骨弱筋柔而握固。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以柔弱之故,故握能周固。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e未知牝牡之合而全作,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e作,長也。無物以損其身,故能全長也。言含德之厚者,無物可以損其德、渝其真,柔弱不爭而不摧折,皆若此也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e精之至也。終日號而不嗄,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e無爭欲之心,故終日出聲而不嗄也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e和之至也。知和曰常,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e物以和為常,故知和則得常也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e知常曰明。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不皦不昧,不溫不涼,此常也。無形不可得而見,曰明也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e益生曰祥。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e生不可益,益之則夭也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e心使氣曰強。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e心宜無有,使氣則強。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e物壯則老,謂之不道,不道早已。\n\u003c/p\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e五十六章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=58\" title=\"编辑章节:五十六章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e知者不言,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e因自然也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e言者不知。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e造事端也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e塞其兌,閉其門,挫其銳,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e含守質也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e解其分,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e除爭原也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e和其光,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e無所特顯,則物無所偏爭也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e同其塵,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e無所特賤,則物無所偏恥也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e是謂玄同。故不可得而親,不可得而疏;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e可得而親,則可得而疏也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不可得而利,不可得而害;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e可得而利,則可德而害也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不可得而貴,不可得而賤。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e可得而貴,則可得而賤也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e故為天下貴。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e無物可以加之也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e五十七章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=59\" title=\"编辑章节:五十七章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e以正治國,以奇用兵,以無事取天下。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以道治國則國平,以正治國則奇正起也,以無事則能取天下也。上章云:其取天下者,常以無事,及其有事,又不足以取天下也。故以正治國則不足以取天下,而以奇用兵也。夫以道治國,崇本以息末,以正治國,立辟以攻末,本不立而末淺,民無所及,故必至於奇用兵也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e吾何以知其然哉?以此。天下多忌諱,而民彌貧;民多利器,國家滋昬;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e利器,凡所以利己之器也。民强則國家弱。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e人多伎巧,奇物滋起;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e民多智慧則巧偽生,巧偽生則邪事起。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e法令滋彰,盜賊多有。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e立正欲以息邪,而奇兵用;多忌諱欲以恥貧,而民彌貧;利器欲以强國者也,而國愈昬多。皆舍本以治末,故以致此也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e故聖人云﹕「我無為而民自化,我好靜而民自正,我無事而民自富,我無欲而民自樸。」\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e上之所欲,民從之速也。我之所欲,唯無欲而民亦無欲而自樸也。此四者,崇本以息末也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e五十八章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=60\" title=\"编辑章节:五十八章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e其政悶悶,其民淳淳;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e言善治政者,無形無名,無事無政可舉,悶悶然,卒至於大治,故曰,其政悶悶也。其民無所爭競,寬大淳淳,故曰,其民淳淳也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e其政察察,其民缺缺。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e立刑名,明賞罰,以檢姦偽,故曰察察也。殊類分析,民懷爭競,故曰,其民缺缺也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e禍兮福之所倚,福兮禍之所伏。孰知其極?其無正。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e言誰知善治之極乎!唯無可正舉,無可形名,悶悶然而天下大化,是其極也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e正復為奇,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以正治國,則便復以奇用兵矣。故曰,正復為奇。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e善復為妖。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e立善以和萬物,則便復有妖之患也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e人之迷,其日固久。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e言人之迷惑失道,固久矣。不可便正善治以責。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e是以聖人方而不割,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以方導物,舍去其邪,不以方割物,所謂大方無隅。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e廉而不劌,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e廉,清廉也;劌,傷也。以清廉清民,令去其邪,令去其汙,不以清廉劌傷於物也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e直而不肆,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以直導物,令去其僻,而不以直激沸於物也。所謂大直若屈也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e光而不燿。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以光鑑其所以迷,不以光照求其隱慝也,所謂明道若昧也,此皆崇本以息末,不攻而使復之也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e五十九章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=61\" title=\"编辑章节:五十九章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e治人事天,莫若嗇。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e莫若,猶莫過也。嗇,農夫,農人之治田務,去其殊類,歸於齊一也。全其自然,不急其荒病,除其所以荒病,上承天命,下綏百姓,莫過於此。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e夫唯嗇,是謂早服;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e早服,常也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e早服謂之重積德;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e唯重積德,不欲銳速,然後乃能使早服其常,故曰早服謂之重積德者也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e重積德則無不克,無不克則莫知其極;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e道無窮也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e莫知其極,可以有國;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以有窮而莅國,非能有國也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e有國之母,可以長久;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e國之所以安謂之母,重積德是唯圖其根,然後營末,乃得其終也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e是謂深根固柢,長生久視之道。\n\u003c/p\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e六十章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=62\" title=\"编辑章节:六十章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e治大國,若烹小鮮。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不擾也,躁則多害,靜則全真,故其國彌大,而其主彌靜,然後乃能廣得眾心矣。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e以道莅天下,其鬼不神;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e治大國則若烹小鮮,以道蒞天下則其鬼不神也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e非其鬼不神,其神不傷人;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e神不害自然也,物守自然則神無所加,神無所加則不知神之為神也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e非其神不傷人,聖人亦不傷人。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e道洽則神不傷人,神不傷人則不知神之為神。道洽則聖人亦不傷人,聖人不傷人則不知聖人之為聖也。猶云,不知神之為神,亦不知聖人之為聖也。夫恃威網以使物者,治之衰也。使不知神聖之為神聖,道之極也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e夫兩不相傷,故德交歸焉。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e神不傷人,聖人亦不傷人,聖人不傷人,神亦不傷人。故曰,兩不相傷也。神聖合道,交歸之也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e六十一章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=63\" title=\"编辑章节:六十一章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e大國者下流,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e江海居大而處下,則百川流之,大國居大而處下,則天下流之,故曰,大國下流也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e天下之交。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e天下所歸會也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e天下之牝,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e靜而不求,物自歸之也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e牝常以靜勝牡,以靜為下。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以其靜故能為下也。牝,雌也。雄躁動貪欲,雌常以靜,故能勝雄也。以其靜復能為下,故物歸之也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e故大國以下小國,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e大國以下,猶云以大國下小國。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e則取小國;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e小國則附之。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e小國以下大國,則取大國。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e大國納之也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e故或下以取,或下而取。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e言唯修卑下,然後乃各得其所。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e大國不過欲兼畜人,小國不過欲入事人。夫兩者各得其所欲,大者宜為下。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e小國修下自全而已,不能令天下歸之,大國修下則天下歸之。故曰,各得其所欲,則大者宜為下也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e六十二章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=64\" title=\"编辑章节:六十二章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e道者萬物之奧。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e奧,猶曖也。可得庇蔭之辭。 \u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e善人之寶,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e寶以為用也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不善人之所保。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e保以全也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e美言可以市,尊行可以加人。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e言道無所不先,物無有貴於此也。雖有珍寶璧馬,無以匹之,美言之則可以奪眾貨之賈,故曰,美言可以市也,尊行之則千里之外應之,故曰,可以加於人也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e人之不善,何棄之有?\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不善當保道以免放。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e故立天子,置三公,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e言以尊行道也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e雖有拱璧以先駟馬,不如坐進此道。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e此道,上之所云也。言故立天子、置三公,尊其位、重其人,所以為道也。物無有貴於此者。故雖有拱抱寶璧以先,駟馬而進之,不如坐而進此道也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e古之所以貴此道者何?不曰以求得,有罪以免邪?故為天下貴。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以求則得求,以免則得免,無所而不施,故為天下貴也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e六十三章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=65\" title=\"编辑章节:六十三章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e為無為,事無事,味無味。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以無為為居,以不言為教,以恬淡為味,治之極也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e大小多少,報怨以德。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e小怨則不足以報,大怨則天下之所欲誅,順天下之所同者,德也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e圖難於其易,為大於其細;天下難事必作於易,天下大事必作於細。是以聖人終不為大,故能成其大。夫輕諾必寡信,多易必多難。是以聖人猶難之,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以聖人之才猶尚難於細易,況非聖人之才而欲忽於此乎,故曰,猶難之也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e故終無難矣\n\u003c/p\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e六十四章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=66\" title=\"编辑章节:六十四章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e其安易持,其未兆易謀。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以其安不忘危,持之不忘亡,謀之無功之勢,故曰易也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e其脆易泮,其微易散。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e雖失無入有,以其微脆之故,未足以興大功,故易也。此四者,皆說慎終也。不可以無之故而不持,不可以微之故而弗散也。無而弗持則生有焉,微而不散則生大焉。故慮終之患,如始之禍,則無敗事。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e為之於未有,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e謂其安未兆也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e治之於未亂。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e謂微脆也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e合抱之木,生於毫末;九層之臺,起於累土;千里之行,始於足下。為者敗之,執者失之。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e當以慎終除微,慎微除亂,而以施為治之,形名執之,反生事原,巧辟滋作,故敗失也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e是以聖人無為故無敗,無執故無失。民之從事,常於幾成而敗之。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不慎終也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e慎終如始,則無敗事。是以聖人欲不欲,不貴難得之貨;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e好欲雖微,爭尚為之,興難得之貨雖細,貪盜為之起也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e學不學,復眾人之所過。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不學而能者,自然也,喻於不學者,過也。故學不學,以復眾人之過。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e以輔萬物之自然,而不敢為。\n\u003c/p\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e六十五章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=67\" title=\"编辑章节:六十五章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e古之善為道者,非以明民,將以愚之。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e明謂多見巧詐,蔽其樸也。愚謂無知守真,順自然也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e民之難治,以其智多。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e多智巧詐,故難治也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e故以智治國,國之賊,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e智,猶治也,以智而治國,所以謂之賊者,故謂之智也。民之難治,以其多智也,當務塞兌閉門,令無知無欲,而以智術動民。邪心既動,復以巧術防民之偽,民知其術,防隨而避之,思惟密巧,奸偽益滋,故曰,以智治國,國之賊也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不以智治國,國之福。知此兩者亦稽式。常知稽式,是謂玄德。玄德深矣,遠矣,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e稽,同也。今古之所同,則而不可廢,能知稽式,是謂玄德,玄德深矣,遠矣。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e與物反矣,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e反其真也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e然後乃至大順。\n\u003c/p\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e六十六章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=68\" title=\"编辑章节:六十六章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e江海所以能為百谷王者,以其善下之,故能為百谷王。是以欲上民,必以言下之。欲先民,必以身後之。是以聖人處上而民不重,處前而民不害。是以天下樂推而不厭,以其不爭,故天下莫能與之爭。\n\u003c/p\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e六十七章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=69\" title=\"编辑章节:六十七章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e天下皆謂我道大,似不肖。夫唯大,故似不肖。若肖,久矣其細也夫!\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e久矣其細,猶曰其細久矣。肖,則失其所以為大矣。故曰,若肖久矣,其細也夫。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e我有三寶,持而保之。一曰慈,二曰儉,三曰不敢為天下先。\n慈故能勇,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e夫慈,以陳則勝,以守則固,故能勇也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e儉故能廣,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e節儉愛費,天下不匱,故能廣也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不敢為天下先,故能成器長。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e唯後外其身,為物所歸,然後乃能立成器為天下利,為物之長也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e今舍慈且勇,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e且,猶取也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e舍儉且廣,舍後且先,死矣!\n夫慈以戰則勝,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e相慜而不避於難,故勝也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e以守則固。天將救之,以慈衛之。\n\u003c/p\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e六十八章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=70\" title=\"编辑章节:六十八章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e善為士者不武,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e士,卒之帥也。武,尚先陵人也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e善戰者不怒,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e後而不先,應而不唱,故不在怒。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e善勝敵者不與,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不與爭也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e善用人者為之下,是謂不爭之德,是謂用人之力,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e用人而不為之下,則力不為用也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e是謂配天古之極。\n\u003c/p\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e六十九章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=71\" title=\"编辑章节:六十九章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e用兵有言﹕「吾不敢為主而為客,不敢進寸而退尺。」是謂行無行,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e彼遂不止。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e攘無臂,扔無敵,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e行,謂行陳也,言以謙退哀慈,不敢為物先,用戰猶行無行,攘無臂,執無兵,扔無敵也,言無有與之抗也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e執無兵。\n禍莫大於輕敵,輕敵幾喪吾寶。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e言吾哀慈謙退,非欲以取强,無敵於天下也。不得已而卒至於無敵,斯乃吾之所以為大禍也。寶,三寶也,故曰,幾亡吾寶。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e故抗兵相加,哀者勝矣。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e抗,舉也;加,當也。哀者,必相惜而不趣利避害,故必勝。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e七十章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=72\" title=\"编辑章节:七十章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e吾言甚易知,甚易行。天下莫能知,莫能行。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e可不出戶窺牖而知,故曰甚易知也。無為而成,故曰甚易行也。惑於躁欲,故曰,莫之能知也。迷於榮利,故曰,莫之能行也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e言有宗,事有君。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e宗,萬物之宗也。君,萬物之主也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e夫唯無知,是以不我知。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以其言有宗、事有君之故,故有知之人不得不知之也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e知我者希,則我者貴。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e唯深,故知者希也;知我益希,我亦無匹。故曰,知我者希則我者貴也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e是以聖人被褐懷玉。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e被褐者,同其塵,懷玉者,寶其真也。聖人之所以難知,以其同塵而不殊,懷玉而不渝,故難知而為貴也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e七十一章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=73\" title=\"编辑章节:七十一章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e知不知上,不知知病。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不知知之不足任則病也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e夫唯病病,是以不病。聖人不病,以其病病,是以不病。\n\u003c/p\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e七十二章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=74\" title=\"编辑章节:七十二章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e民不畏威,則大威至。無狎其所居,無厭其所生。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e清靜無為謂之居,謙後不盈謂之生,離其清淨,行其躁欲,棄其謙後,任其威權,則物擾而民僻,威不能復制民,民不能堪其威,則上下大潰矣,天誅將至。故曰,民不畏威,則大威至。無狎其所居,無厭其所生,言威力不可任也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e夫唯不厭,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不自厭也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e是以不厭。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不自厭,是以天下莫之厭。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e是以聖人自知不自見,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不自見其所知,以光耀行威也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e自愛不自貴;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e自貴則物狎厭居生。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e故去彼取此。\n\u003c/p\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e七十三章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=75\" title=\"编辑章节:七十三章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e勇於敢則殺,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e必不得其死也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e勇於不敢則活。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e必齊命也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e此兩者,或利或害。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e俱勇而所施者異,利害不同,故曰,或利或害也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e天之所惡,孰知其故?是以聖人猶難之。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e孰,誰也。言誰能知天下之所惡意故邪?其唯聖人。夫聖人之明,猶難於勇敢,況無聖人之明而欲行之也。故曰,猶難之也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e天之道,不爭而善勝,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e天唯不爭,故天下莫能與之爭。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不言而善應,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e順則吉,逆則凶,不言而善應也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不召而自來,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e處下則物自歸。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e繟然而善謀。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e垂象而見吉凶,先事而設誠,安而不忘危,未召而謀之,故曰,繟然而善謀也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e天網恢恢,疏而不失。\n\u003c/p\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e七十四章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=76\" title=\"编辑章节:七十四章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e民不畏死,奈何以死懼之?若使民常畏死,而為奇者,吾得執而殺之,孰敢?\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e詭異亂群謂之奇也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e常有司殺者殺,夫代司殺者殺,是謂代大匠斲。\n夫代大匠斲者,希有不傷其手矣。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e為逆順者之所惡忿也,不仁者人之所疾也。故曰,常有司殺也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e七十五章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=77\" title=\"编辑章节:七十五章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e民之饑,以其上食稅之多,是以饑。民之難治,以其上之有為,是以難治。民之輕死,以其上求生之厚,是以輕死。夫唯無以生為者,是賢於貴生。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e言民之所以僻,治之所以亂,皆由上不由其下也,民從上也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e七十六章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=78\" title=\"编辑章节:七十六章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e人之生也柔弱,其死也堅強。\n萬物草木之生也柔脆,其死也枯槁。\n故堅強者死之徒,柔弱者生之徒。\n是以兵強則不勝,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e强兵以暴於天下者,物之所惡也,故必不得勝。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e木強則兵。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e物所加也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e強大處下,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e木之本也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e柔弱處上。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e枝條是也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e七十七章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=79\" title=\"编辑章节:七十七章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e天之道,其猶張弓與?高者抑之,下者舉之;有餘者損之,不足者補之。天之道,損有餘而補不足。\n人之道則不然,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e與天地合德,乃能包之,如天之道。如人之量,則各有其身,不得相均,如惟無身無私乎,自然然後乃能與天地合德。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e損不足以奉有餘。\n孰能有餘以奉天下?唯有道者。\n是以聖人為而不恃,功成而不處,其不欲見賢。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e言唯能處盈而全虛,損有以補無,和光同塵,蕩而均者,唯其道也。是以聖人不欲示其賢以均天下。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e七十八章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=80\" title=\"编辑章节:七十八章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e天下莫柔弱於水,而攻堅強者,莫之能勝,其無以易之。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以,用也。其,謂水也。言用水之柔弱,無物可以易之也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e弱之勝強,柔之勝剛,天下莫不知莫能行。是以聖人云﹕「受國之垢,是謂社稷主;受國不祥,是為天下王。」正言若反。\n\u003c/p\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e七十九章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=81\" title=\"编辑章节:七十九章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e和大怨,必有餘怨,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不明理其契,以致大怨已至。而德和之,其傷不復,故有餘怨也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e安可以為善?是以聖人執左契,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e左契,防怨之所由生也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e而不責於人。有德司契,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e有德之人念思其契,不念怨生而後責於人也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e無德司徹。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e徹,司人之過也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e天道無親,常與善人。\n\u003c/p\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e八十章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=82\" title=\"编辑章节:八十章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e小國寡民,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e國既小,民又寡,尚可使反古,況國大民眾乎?故舉小國而言也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e使有什伯之器而不用,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e言使民雖有什伯之器而無所用,何患不足也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e使民重死而不遠徙。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e使民不用,惟身是寶,不貪貨賂,故各安其居,重死而不遠徙也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e雖有舟輿,無所乘之;雖有甲兵,無所陳之。\n使人復結繩而用之,甘其食,美其服,安其居,樂其俗。鄰國相望,雞犬之聲相聞,民至老死,不相往來。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e無所欲求。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e八十一章\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=83\" title=\"编辑章节:八十一章\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e信言不美,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e實在質也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e美言不信。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e本在樸也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e善者不辯,辯者不善。\n知者不博,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e極在一也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e博者不知。\n聖人不積,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e無私自有,唯善是與,任物而已。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e既以為人己愈有,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e物所尊也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e既以與人己愈多。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e物所歸也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e天之道,利而不害;\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e動常生成之也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e聖人之道,為而不爭。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e順天之利不相傷也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch1\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e跋 \u003c/h1\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=84\" title=\"编辑章节:跋[1]\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003ch1\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e晁說之跋 \u003c/h1\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=85\" title=\"编辑章节:晁說之跋[1]\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e 王弼老子道德經二卷,真得老子之學歟,蓋嚴君平指歸之流也。其言仁義與禮,不能自用,必待道以用之,天地萬物各得於一,豈特有功於老子哉。凡百學者,蓋不可不知乎此也。予於是知弼本深於老子,而易則末矣。其於易,多假諸老子之旨,而老子無資於易者,其有餘不足之迹,斷可見也。嗚呼,學其難哉!弼知佳兵者不祥之器,至於戰勝,以喪禮處之,非老子之言,乃不知常善救人,故無棄人;常善救物,故無棄物。獨得諸河上公,而古本無有也。賴傅弈能辯之爾。然弼題是書曰道德經,不析乎道德,而上下之,猶近於古歟!其文字則多謬誤,殆有不可讀者,令人惜之。嘗謂,弼之於老子,張湛之於列子,郭象之於莊子,杜預之於左氏,范甯之於穀梁,毛萇之於詩,郭璞之於爾雅,完然成一家之學,後世雖有作者,未易加也。予既繕寫弼書,并以記之。\n\u003c/p\u003e\u003cp\u003e 政和乙未十月丁丑 嵩山晁說之鄜畤記。\n\u003c/p\u003e\n\u003ch1\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e熊克跋 \u003c/h1\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=86\" title=\"编辑章节:熊克跋[1]\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cp\u003e 克伏誦咸平聖語,有曰:「老子道德經治世之要,明皇解雖燦然可觀,王弼所注,言簡意深,真得老氏清淨之旨。」\n\u003c/p\u003e\u003cp\u003e 克自此求弼所注甚力,而近世希有,蓋久而後得之,往歲攝建寧學官,嘗以刊行,既又得晁以道先生所題本,不分道德而上下之,亦無篇目,喜其近古,繕寫藏之,乾道庚寅,分教京口,復鏤板以傳,若其字之謬訛,前人已不能證,克焉敢輒易,姑俟夫知者。\n\u003c/p\u003e\u003cp\u003e 三月二十四日 左從事郎充鎮江府府學教授熊克謹記\n\u003c/p\u003e\n\u003ch1\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e經典釋文 \u003c/h1\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=87\" title=\"编辑章节:經典釋文[2]\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e老子道經音義\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=88\" title=\"编辑章节:老子道經音義\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e唐國子博士兼太子中允贈齊州刺史吳縣開國男陸德明撰\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e老子,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e姓李,名耳。河上公云:名重耳,字伯陽。陳國苦縣厲鄉人。《史記》云:字聃。又云:仁里人。又云:陳國相人也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e生而皓首,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e劉向《列仙傳》云受學於容成,生殷時。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e為周柱下史,覩周之衰,乃西出關,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e是周敬王時也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e為關尹喜說道德二篇,尚虛無無為,\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e劉向云:西過流沙,莫知所終。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e凡五千餘言。河上公為章句四卷。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e不詳名氏。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e文帝徵之不至,自至河上責之,河上公乃踊身空中,文帝改容謝之,於是授漢文以《老子章句》四篇,言治身治國之要,其後談論者莫不宗尚玄言。唯王輔嗣妙得虛無之旨。\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e今依王本博采眾家以明同異。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e道\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e生天地之先。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e德\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e道之用也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e徼\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e小道也,邊也,微妙也,古弔反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e較\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音角,又校。量深淺也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e傾\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e高下不正貌。去營反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e隆之稱\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e尺證反。一本作號,一本作名。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e也曷\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e何葛反。何也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e為而常校\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音教。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e能相射\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e食亦反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e穿\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音川。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e窬\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音俞,又音豆。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e探\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e吐南反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e聖人之治\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e直吏反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e弱其志\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e心虛則志弱也。本無為字。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e強\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e其良反,又作彊。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e使夫\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音符。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e知者\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音智。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e道沖\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e直隆反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不盈\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e本亦作滿。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e淵兮\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e河上作乎。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e挫\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e子臥反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e銳\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e悅歲反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e解其紛\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e拂云反。河上云芬。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e湛\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e直減反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e夫執一家之量\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音亮。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e贍\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e涉豔反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e滿以造實\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e十報反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e又復\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e扶又反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不盈\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e或作滿。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不能累\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e力偽反\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e萬物舍\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音捨。又作捨。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e汙\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音烏。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e而不渝\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e羊朱反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e以萬物為芻\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e楚俱反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e狗\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e古口反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e治\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e直吏反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e有為\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e于偽反。下有為不為皆同。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e其猶橐\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e他各反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e籥\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音藥。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e掘\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e求物反,又求月反。河上本作屈,屈竭也。顧作掘,云:猶竭也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e動而愈出\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e羊主反,又羊朱反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e排\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e扶拜反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e橐\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e無底囊。乃各反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e空洞\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e同貢反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e多言數窮\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e王云:理數也。顧云:勢數也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e□□□\n足以共\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音恭。亦音拱。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e谷\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e古木反。中央無者也。河上本作浴。浴者,養也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e玄牝\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e頻忍反。舊音扶恐反。簡文扶緊反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e中央無\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e一本作空。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e私邪\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e河上直云:以其無私。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e處\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e一本作居。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e惡\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e烏路反。注及下同。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e幾\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音機。近也。又一音祈。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e善治\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e直吏反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e揣\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e初委反。又丁果反、志瑞反。顧云:治也。簡文章樏反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e而梲\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音銳。梲字音菟奪反。又徒活反。河上作銳。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e末令\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e力征反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e尖\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e子廉反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e勢必摧\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e粗雷反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e衄\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e女六反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e滿堂\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e本或作室。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e自遺\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e唯季反;以之反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e咎\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e求九反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e功遂\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e本又作成。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e四時更\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音庚。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e能無離\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e力智反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e滌\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e徒歷反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e疵\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e在斯反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e邪\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e似嗟反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e物介\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音界。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e民治\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e河上本又作活。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e以求匿\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e他得反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e辟\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e匹亦反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e開闔\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e戶獵反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不昌\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e尺亮反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e而處\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e昌慮反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e以知乎\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音智。河上又直作智。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e恃\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e河上本作侍。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e長\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e丁丈反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e三十輻\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音福,車輻。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e共一轂\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e古木反,車轂。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e當\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e丁浪反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e無有車\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音居,又去於反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e挻\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e始然反。河上云:和也。宋衷注本云:經同。聲類云:柔也。字林云:長也。君連反。又一曰柔挻。方言云:取也。如淳作繫。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e埴\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e市力反。河上曰:土也。司馬云:埴,土,可以為器。釋名云:埴,膱。杜弼云:埴,黏土也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e鑿戶\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e在各反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e五色\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e青赤白黑黃也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e令\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e力征反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e盲\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e陌庚反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e五音\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e宮商角徵羽也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e聾\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e力東反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e五味\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e酸鹹甜辛苦也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e口爽\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e爽,差也。河上云:亡也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e騁\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e勑領反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e狂\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e求匡反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e令人行\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e下孟反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e妨\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音芳。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e去\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e羌呂反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e寵辱\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e簡文云:寵,得也;辱,失也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e若驚\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e顧云:若,而也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e貴\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e重也。河上云:畏也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e大患若身\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e河上云:空也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e何謂寵辱若驚\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e河上本無若驚二字。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e身為\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e于偽反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e易\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以豉反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e名\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e武征反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e曰夷\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e顧云:平也。鍾會云:滅也,平也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e曰希\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e希,疏也,靜也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e搏\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音博。簡文:補各反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e曰微\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e細也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e致詰\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e起吉反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e故混\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e戶本反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不皦\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e古曉反。明式云:胡老反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不昧\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e悔對反\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e繩\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e食陵反,又民忍反。梁帝云:無涯際之貌。顧云:無窮不可序;或曰:寬急。河上本作繩。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e復\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音服。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e怳\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e虛往反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e治\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e直吏反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e強\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e其丈反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e豫\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e如字,本或作懊,簡文與此同也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e儼\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e魚檢反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e樸\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e普角反。又作朴。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e混\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e胡本反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e蔽\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e必世反。王云覆蓋也。鍾:婢世反,梁武同也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e蔽覆\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e芳富反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e生長\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e丁丈反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e卒\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e子恤反,又尊恤反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e凡物\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e本作夫。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e則物離\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e力智反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e其分\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e扶問反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e虎兕\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e徐子反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e無所容鋒刃\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e芳逢反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e太上\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音太。王云:太上謂大人也。顧云:太古上德之人也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e行施\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e始豉反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e次侮\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e亡甫反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e疵\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e字斯反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e釁\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e許靳反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e悠\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e孫登、張憑、杜弼,俱作由,一本猶,用也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e有應\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e應對之應。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e知慧\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音智。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e趣\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e七喻反,或音促。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e覩形見\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e賢遍反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e大惡\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e烏路反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e治\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e直吏反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e則濡\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e而朱反,又而注反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e百倍\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e蒲罪反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e令\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e力征反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e所屬\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e之欲反,注同。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e見\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e賢遍反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e抱樸\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e普角反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e之善\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e一本作傑。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e行\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e下孟反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e唯\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e遺癸反。舊云維水反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e相去\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e欺慮反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e幾\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e居豈反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e燕\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e於見反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e雀\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e將籥反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e鳩\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e九求反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e鴿\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e古合反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e有仇\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音求。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e氈\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e之然反。本作旃。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e裘\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音求。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e續鳧\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音符。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e截\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e昨結反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e鵠\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e戶各反\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e眾人熙熙\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e許其反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e若亭\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e普庚反,殺煑也。簡文:許庚反。河上公作饗,用也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e牢\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e力刀反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e廓\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e苦郭反。河上本作泊,普白反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e咳\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e胡來反。說文字本或作孩。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e儽儽兮\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e力追反。一本曰損益也,敗也,欺也。說文音雷。古本河上作乘乘兮。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e所別\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e彼列反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e析\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e星歷反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e所好\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e呼報反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e沌\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e本又作忳,徒損反,又徒門反。簡文音頓。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e俗人昭昭\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e章遙反。一本作照。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e悶悶\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e如字。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e澹兮其若海\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e徒紺反。古本河上作忽兮若海。嚴遵作忽兮若晦。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e飂\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e力幽反。梁簡文作飄,云敷遙反。河上作淵兮。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e繫縶\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e張立反。一作執。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e母\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e如字。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e德之容\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e鍾云:法也。簡文云:狀也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e怳\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e況往反,又呼廣反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e窈\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e烏了反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e冥\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e莫輕反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e說\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e一云悅。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e狀哉\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e河上一本直云吾何狀也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e見\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e賢遍反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e枉\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音往。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e窪\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e烏瓜反。簡文烏麻反。顧云:洿也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e蔽\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e必世反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e轉遠\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e于萬反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e自見\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e賢遍反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e彰\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音章。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e淡\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e徒暫反。一作澹。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e故飄\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e毗遙反,又扶遙反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e驟\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e狀救反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e道者於道\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e河上於道者絕句。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e企者\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e苦賜反。河上作豉。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e跨\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e苦化反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e餘食贅\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e專稅反。疣贅也。簡文云:之睿反。河上云:贅,貪也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e行\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e下孟反。注同。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e郤至之行\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e去逆反。郤至,晉大夫,自伐之事見左傳成公十六年。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e更為肬\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音尤。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e惡\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e烏路反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e混成\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e胡本反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e先天\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e悉薦反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e{宀尗}\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e本亦作寂。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e寞\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音莫。河上云:寥空無形也。鍾會作飂,云空疏無質也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e而不殆\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e田賴反。危也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e稱\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e尺證反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e强\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e其丈反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e亦復\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e扶又反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e重為輕\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e起政反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e躁\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e早報反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e離\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e利。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e輜\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e側其反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e重\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e直用反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e榮觀\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e古亂反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e宴處\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e於見反。簡文云:謂靜思之所宴居也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e萬乘之主\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e繩證反。謂天子也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e輕則失本\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e河上作臣。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e躁則失君\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e謂失君位。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e喪\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e息浪反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e善行\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e下孟反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e無徹\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e梁云:應車邊今作邊者古字少也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e跡\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e河上作迹。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e無瑕\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e下家反。疵過也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e謫\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e直革反,譴責也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不別\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e彼列反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e善數\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e色主反。簡文:色具反。河上作計。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e籌\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e直由反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e策\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e初厄反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e楗\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e其偃反。距門也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e所好\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e呼報反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e裕\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e羊注反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e長\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e丁丈反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e谿\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e苦奚反。或作溪。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不離\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e力智反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e模\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e莫胡反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不忒\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e吐得反。顧云:差也,爽也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e樸\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e普角反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e官長\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e丁丈反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e百行\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e下孟反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e故為\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e于偽反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e無割\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e乾遏反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e物或歔\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音虛。河上本作呴,許具反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e羸\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e力為反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e或挫\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e作臥反,搦也。簡文:在臥反。河上作載。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e隳\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e許規反。毁也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e去\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e羌呂反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e其事好\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e呼報反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e還\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音旋。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e治\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e直吏反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e凶年\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e天應惡氣,災害五穀,盡傷人也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e難\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e乃旦反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e當復\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e扶又反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e佳\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e格牙反。善也。河上:飾也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e惡\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e烏路反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e恬\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003csmall\u003e\n\u003c/small\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan title=\"未填描述,請補上。\"\u003e\u003cb\u003e\u003c/b\u003e\u003c/span\u003e嫌反。本或作栝。梁武音膾。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e澹\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e徒暫反。本亦作惔,音同。又音談,字同。河上本作恢。梁武云苦回反。簡文恬惔。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e樂\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e五教反,又音洛。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e戰勝\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e式證反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e天下莫能臣也\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e河上本作天下不敢。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e侯王\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e梁武作王侯。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e隤\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e徒回反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e長\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e丁丈反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e立名分\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e符問反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e錐\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音隹\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e治\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e直吏反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e行\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e下孟反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e道氾\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e本又作汎,周張並同。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e衣\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e於既反。河上作愛也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e施\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e始豉反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e故復\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e扶又反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e以其終不自為大\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e河上本云:是以聖人終不為大也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e於易\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以豉反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e樂\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音岳。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e餌\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e而志反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e過\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e古臥反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e道之出\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e尺類反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e淡\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e徒暫反,又徒覽反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e說\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音悅。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e令\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e力征反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e中\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e丁仲反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e將欲㒆\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e簡文作歙,又作洽。河上本作㬛也,許及反。顧云:閉塞也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e去\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e羌呂反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e脫\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e代活反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e吾將鎮之以無名之樸夫亦將無\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e簡文作不。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e欲\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e河上本作吾將鎮之。河上者,非老子所作也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch2\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e老子德經音義\u003c/h2\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=89\" title=\"编辑章节:老子德經音義\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e德者,得也。道生萬物有得獲有故名德經四十四章一本四十三章。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e應\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e應對如字。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e則攘\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e若羊反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e臂\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e必寐反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e而扔\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e人證反。又音仍,引也,因也。字林云:就也,數也,原也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e故去\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e羌呂反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e無喪\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e息浪反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e心見\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e賢遍反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e肌\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e己其反。又音既。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e無所徧\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音遍。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e之量\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音亮。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e母\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e莫后反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e舍本\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音捨。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e博施\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e始豉反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e偏\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音篇。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e抑\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e於力反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e亢\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e苦浪反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e忿枉\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e紆放反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e尚好\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e呼報反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e敬校\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音教。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e為贍\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e涉豔反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e治\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e直吏反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e穢\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e於廢反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e耽\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e都南反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e行\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e下孟反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e遠\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e于万反。一本作弃。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e裂\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e力竭反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e恐歇\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e許謁反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e將恐蹶\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e蹇月反,又其月反,又居衞反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e數\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e色主反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e譽\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e逸注反。毁譽也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e琭\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音祿。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e珞\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音洛,又音歷。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e昧\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e悔對反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e夷道若纇\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e雷對反。簡文云疵也。河上作類。一本作纇。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e內\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e如銳反, 又若對反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不見\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e賢遍反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e全別\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e彼列反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e有分\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e符問反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e炎\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e于沾反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e貸\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e吐代反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e恭\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e一作供。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e裁\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音裁,又才代反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e所惡\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e烏路反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e稱\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e尺證反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e可舍\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音捨。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e愈遠\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e于萬反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e非强\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e其丈反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e騁\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e勑領反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e折\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e章舌反,又常列反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e名好\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e呼報反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e無厭\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e於鹽反,又於豔反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e費\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e芳責反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e藏\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e才良反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e缺\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e窺悅反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e獘\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e婢世反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不為\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e于偽反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e屈\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e丘物反。偽也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e訥\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e怒忽反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e躁\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e早報反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e罷\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音皮。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e却\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e除也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e糞\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e弗問反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e禍莫大於不知足\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e河上本此句上有罪莫大於可欲一句。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e咎\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e其九反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不窺\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e起規反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e羑牖\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e二同,由九反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e搏\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e波洛反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e歙歙\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e許及反。一本作惵惵。河上本作惔。顧云許葉反,危懼貌。簡文云河上公作怵。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e渾\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e胡本反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e注\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e之樹反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e咳\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e胡來反。本或作孩。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e冕\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音勉。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e旒\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音留。說文作{流玉}。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e充\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e如字。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e黈\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e吐口反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e纊\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e苦放反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e戚\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e七歷反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e於慢\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e武晏反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e其徑\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e經定反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e喪\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e息浪反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e所適\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e丁歷反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e舍\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音捨。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e兕\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e徐履反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e被\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e皮彼反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e投\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音頭。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e錯\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e七路反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e而令\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e力征反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e鋒\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e芳逢反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e累\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e劣偽反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e黿蚖\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e二並音元。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e蟺\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e徒多反,又音蟮。又本作蟮。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e襲\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音習。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e鷹\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e憶矜反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e鸇\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e之然反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e埤\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音婢。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e矰\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e竹能反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e繳\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e諸若反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e網\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e亡兩反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e罟\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音古。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e卒\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e子戌反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e餌\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e而志反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e離\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音利。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e稱\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e尺證反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e長\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e張丈反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e亭之\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e如字,別也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e毒之\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e徒篤反。今作育,余熟反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e庇\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e必寐反,又音祕,亦作芘。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e廕\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e於鴆反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e復\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e扶又反,又音服。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e其兌\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e徒外反。簡文云:言也。河上本作銳。銳,自言也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e見\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e賢遍反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e小曰\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音越。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e遺\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e唯季反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e介\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音界。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e好\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e呼報反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e徑\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e經定反。邪徑。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e復\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e扶又反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e朝\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e直遙反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e絜好\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e如字。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e蕪\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音無。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e厭\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e於豔反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e夸\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e口花反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e盜夸非盜哉\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e河上本同。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不拔\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e皮八反。顧云:私。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e齊\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e才細反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不輟\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e張劣反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e孫傳\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e直專反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e比\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e必履反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e蜂\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e芳逢反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e蠆\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e勑賣反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e虺\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e虛鬼反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e蛇\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e食奢反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e螯\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e失亦反,又呼各反。河上云:毒蟲不螫。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e攫\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e俱縛反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不搏\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音博。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e筋柔\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e居勤反。{艹觔}者俗。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e而握\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e於學反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e知牝\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e頻忍反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e牡\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e牟后反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e之合而全作\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e全如字。河上作䘒,于和反。本一作朘。說文子和反,又子壘反,云:赤子陰也,子垂反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e終日號\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e戶毛反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不嗄\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e一邁反。氣逆也。又於介反,而聲不嗄當作噫。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e則夭\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e於驕反,又於表反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e強\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e其良反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e壯\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e側諒反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e挫\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e子臥反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e銳\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e悅歲反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e令\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e力征反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e去\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e羌呂反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不劌\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e居衞反。河上作害傷也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e污\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音烏。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e辟\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e匹亦反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e激\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e經覓反,又古堯反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e拂\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e芳佛反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不嬥\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以照反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e匿\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e女力反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e莫如嗇\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e生力反。河上云:貪也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e去\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e羌呂反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e早復\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音服。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e謂之重\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e直容反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e柢\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e丁計反。亦作蔕。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e烹\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e普庚反。不當加火。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e小鮮\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音仙。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e以道莅\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e力至反。古無此字,說文作䇐。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e治\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e直吏反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e牝\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e頻忍反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e靜復\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e扶又反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e以下\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e遐嫁反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e則取\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e七榆反,又七喻反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e卑下\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e遐嫁反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e過\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e古禾反,又古臥反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e奧\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e於六反。暖也。河上:烏報反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e曖\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音愛。暄也。說文作懓。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e庇\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e必寐反,又本祕反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e蔭\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e於鴆反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e尊行\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e下孟反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e有拱\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e居勇反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e璧\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e并歷反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e以先\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e悉薦反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e所以為\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e于偽反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不曰\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e于月反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e淡\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e徒暫反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e於其易\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以豉反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e必多難\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e乃旦反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e其脆\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e七歲反。河上本作膬,昌睿反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e易泮\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e普半反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e於累\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e劣被反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e者敗\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e必賣反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e施\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e始志反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e辟\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e匹亦反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e好\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e呼報反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e令\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e力征反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e復以\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e扶又反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e稽式\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e古兮反,嚴。河上作楷式。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e善下\n言下\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e遐嫁反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e厭\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e於豔反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e夫\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音扶。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e唯大\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e絕句。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e以陳\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e直忍反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e費\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e芳味反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e匱\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e其貴反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e器長\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e張丈反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e舍\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音捨。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e而不辟\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音避。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e於難\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e乃旦反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e卒\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e尊忽反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e帥\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e所類反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e為\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e于偽反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e無行\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e戶剛反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e攘\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e若羊反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e扔\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音仍。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e幾\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音祈,音機。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e易\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e以豉反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e被\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音備。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e褐\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e戶葛反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e無狎\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e戶甲反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e無厭\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e於豔反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e離\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e力智反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e物擾\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e而小反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e辟\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e匹亦反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不能復\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e扶又反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e潰\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e戶對反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e見\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e賢遍反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e故去\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e羌呂反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e之所惡\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e烏路反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e猶難\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e乃旦反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e繟\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音闡。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e坦\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e吐但反。梁王尚鍾會孫登張嗣本有此。坦,平大貌。河上作墠。墠,寬也。坦,尺善反,又上單反也。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e而見\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e賢遍反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e凶先\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e悉薦反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e恢\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e苦回反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e是大匠斲\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e陟角反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e僻\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e匹亦反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e治\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e直吏反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e強\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e其兩反,舊其良反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e柔脆\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e七歲反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e枯槁\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e苦老反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e與\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音餘。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e抑\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e於力反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e之量\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音亮。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e身去\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e羌呂反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e天下莫柔弱於水\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e河上本作天下柔弱莫過於水。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e垢\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e古口反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e和大怨\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e紆万反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e契\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e苦計反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不令\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e力征反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e伯\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e絕句。河上本。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e不貪貨賂\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音路。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e輿\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音餘。河上曰:車。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e使人復\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音服,又扶又反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e樂\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音洛。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e人己\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e基倚反。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e愈\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e音與。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003cp\u003e而不爭\n\u003c/p\u003e\n\u003cdl\u003e\u003cdd\u003e\u003csmall\u003e\u003cspan\u003e〈\u003c/span\u003e爭鬭之爭,注同。\u003cspan\u003e〉\u003c/span\u003e\u003c/small\u003e\u003c/dd\u003e\u003c/dl\u003e\n\u003ch1\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e注釋\u003c/h1\u003e \u003ca href=\"/w/index.php?title=%E9%81%93%E5%BE%B7%E7%B6%93_(%E7%8E%8B%E5%BC%BC%E6%9C%AC)\u0026amp;action=edit\u0026amp;section=90\" title=\"编辑章节:注釋\"\u003e\u003cspan\u003e编辑\u003c/span\u003e\u003c/a\u003e \u003c/span\u003e\n \n \n\n\u003cp\u003e此曹魏作品在全世界都属于\u003cb\u003e\u003ca href=\"https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%85%AC%E6%9C%89%E9%A2%86%E5%9F%9F\" title=\"w:公有领域\"\u003e公有领域\u003c/a\u003e\u003c/b\u003e,因为作者逝世已经超过100年,且作品于1931年1月1日之前出版。\n\u003c/p\u003e\n\n\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003e\u003c/span\u003e\n\u003c/p\u003e\n \u003c/article\u003e"}],"SectionSequence":["Back Link","Work Title","Deck","Author","Period","Era","Composition","Date Note","Region","Terra Avita","Terra Avita Region","Modern Country","Original Title","Language","Primary Discipline","Secondary Discipline","Tradition","Full Versions","Core Thesis","Classification","Arguments","Influence","Significance","Evidence Note","Full Text"],"Counts":{"ContextCards":3,"GeoCards":4,"DisciplineCards":2,"Links":11,"Sections":25,"Styles":3,"Scripts":1}}